Konya Bilim Merkezi İlimge

Kadınların Hatibi (Hatîbetü’n-Nisâ): Esmâ bint Yezîd

 Hatice Durak
 4 dk  123

Tam ismi kaynaklarda Ümmü Esmâ bint Yezîd b. Seken el-Ensâriyye olarak geçen Esmâ bint Yezîd, Asr-ı Saadet döneminde iman, sabır ve ilim gibi pek çok hususta örneklik teşkil eden önemli kadın sahabelerden bir tanesi kabul edilmektedir. Esmâ bint Yezîd lakabından da anlaşıldığı üzere Medine’deki Evs kabilesine mensup, Ensar arasında yer alan bir hanım sahabedir.

Kaynaklarda doğum tarihine ilişkin herhangi bir bilgi yer almamakla birlikte kendisinin Rıdvan Biatına katılanlar arasında bulunduğu ve Hz. Peygamber’e burada biat ettiği bilinmektedir. Öyle ki buna dair kaynaklarda yer alan en kadim rivayetlerden bir tanesi olan ve Taberânî tarafından nakledilen bir rivayette, Esmâ bint Yezîd: “Resûlüllah’ın kendilerinden biat aldığı kadınlar arasındaydım ve ben o zaman cesaretli, atılgan, genç bir kızdım” ifadesini nakletmiştir. Bu rivayetten de anlaşılmaktadır ki Esmâ bint Yezîd, hicretin hemen ardından Hz. Peygamberin huzuruna gelmiş ve ona biat etmiştir. Kaynaklarda yer alan hadisler onun Musab b. Umeyr’in vesilesi ile Müslüman olduğunu ve Hz. Peygamber’e biat eden ilk Müslümanlar arasında yer aldığını ifade etmektedir. Öyle ki Esmâ bint Yezîd bu durumu kendisi için bir övünç kaynağı olarak görmüş ve bunu sonraki süreçlerde dile getirmiştir.

Hz. Esma, Asr-ı Saadet döneminde gerçekleşen Hayber Gazvesi ile Mekke’nin fethine ve hicretin 13. yılında Hz. Ömer’in hilafeti döneminde vuku bulan Yermük savaşına katılmış, aynı zamanda bu savaşta bizzat savaşanlar arasında yer almıştır. Öyle ki kendisinin bu savaşta çadırının direği ile dokuz Rum askerini öldürdüğüne dair rivayetler kaynaklarda yer almaktadır. 

Kaynaklar onun vefat tarihi ile ilgili hicri 30/miladi 650 tarihini vermektedir. Dolayısıyla Esmâ bint Yezîd hicretin 70. yılına kadar yaşamıştır. Her ne kadar kaynaklarda doğum tarihine dair net bir bilgi bulunmasa da bu bilgiler göz önünde bulundurulduğunda onun genç bir yaşta Müslüman olduğu ve uzun bir hayat sürdüğü fikrine ulaşılmaktadır.

Esmâ bint Yezîd’i hanım sahabeler arasında ön plana çıkaran ve onun “hatîbetü’n-nisâ” lakabıyla anılmasına vesile olan özelliği ise kendisinin diğer hanım sahabeler adına sözcülük yaparak akıllarına takılan ve sormak istedikleri hususları Hz. Peygamber’in huzurunda veciz bir şekilde ifade etmesidir.

Hz. Peygamber’in kendisine bu lakabı vermesine vesile olan hadise ise şöyledir: “Esmâ bint Yezîd, Hz. Peygamber’in huzuruna kadınlar adına sözcülük yapmak için çıkar ve şunları dile getirir: “Anam babam sana feda olsun yâ Resûlallah! Ben sana kadınların elçisi olarak geldim. Allah seni bütün erkek ve kadınlara peygamber göndermiştir. Biz sana ve senin Rabbine iman ettik. Kadın olduğumuz için evlerinizde kapanıp kalmış, nefislerinizi tatmin etmiş ve çocuklarınızı karnımızda taşımışızdır. Siz erkekler ise cuma namazı kılmak, camiye ve cemaate çıkmak, hastaları ziyaret etmek, cenazelerde bulunmak, birden fazla hacca gitmek gibi hususlarda bize üstünlük sağlamış bulunuyorsunuz. Bütün bunların en önemlisi Allah yolunda cihad etmektir. Fakat siz hac veya umre için yahut düşmanla savaşmak üzere evinizden çıktığınız zaman mallarınızı biz koruruz, iplik eğirip size elbise yaparız, çocuklarınızı besleriz. Buna göre bizler sizin kazandığınız hayır ve sevaplarda size ortak olamaz mıyız?” Esmâ’nın bu sözlerini takdir eden Resûl-i Ekrem ashabına, “Siz bir kadından, din konusunda sorduğu bir soruda bundan daha güzel söz işittiniz mi?” dedikten sonra Esmâ’ya dönerek şunları söyledi: “Ey Hanım, iyi anla ve seni buraya gönderen hanımlara da iyice anlat ki bir kadının kocasıyla güzel geçinip onun hoşnutluğunu kazanması sevap bakımından o saydığın üstünlüklerin hepsine denktir.” İşte bu hadiseden sonra Esmâ bint Yezîd “hatîbetü’n-nisâ” lakabıyla anılmaya başlanmıştır.

Hz. Esmâ hakkında bu rivayet haricinde Hz. Peygamber’e sualler yönelttiği başka rivayetler de bulunmaktadır. Bunlar haricinde kendisi de bizzat Hz. Peygamber’den seksen bir tane hadis rivayet etmiştir. Bu hadislerin elli beş tanesi Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde ve Kütüb-i Sitte’de yer almaktadır.

#esma bint yezid #sahabi #asrı saadet #hatîbetü’n-nisâ
0
0
0
Kaynakça

Ateş, Ali Osman. “Esmâ bint Yezîd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/423. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.

Öztürk, Kadir. Esmâ bint Yezîd’in Hayatı ve Rivayetleri. Marmara Üniversitesi, Thesis, 2010. (TDV İslâm Araştırmaları Merkezi). http://ktp2.isam.org.tr/detayilhtezt.php?navdil=tr&tidno=3957&tarama=Esm%C3%A2+bint+Yez%C3%AEd

http://www.alukah.net/authors/view/sharia/805. “الخطيبة المفوهة أسماء بنت يزيد”. www.alukah.net. 6:47:00 AM. Erişim 22 Mayıs 2023. http://www.alukah.net/sharia/0/39386/الخطيبة-المفوهة-أسماء-بنت-يزيد/


BENZER MAKALE
İngiltere Tarihindeki Kanlı Kraliçe

İngiltere Tarihindeki Kanlı Kraliçe

İngiltere tarihinde Protestan reformuna karşı çıkarak, Katolik inancını savunan Kraliçe Mary'nin Protestan...

Modern Üniversitenin Kurucusu: Wilhelm von Humboldt

Modern Üniversitenin Kurucusu: Wilhelm von Humboldt

Wilhelm von Humboldt, Prusyalı bir devlet adamıdır. Bakanlık ve diplomatlık yanında filozof, dilbilimci ve eğitimcidir....

Ortaçağ Yahudi Alimi: Saadia Gaon

Ortaçağ Yahudi Alimi: Saadia Gaon

Asıl adı Saadia ben Yosef olan Saadia Gaon Müslümanlar arasında Said el-Feyyumi olarak tanınmaktadır. Babilonya’da...

Osmanlı Mimarisine Yön Veren İsim: Mimar Sinan

Osmanlı Mimarisine Yön Veren İsim: Mimar Sinan

Osmanlı’nın en gözde mimarı olan Sinan, Kayseri’nin Ağırnas köyünde dünyaya gelmiştir. Yavuz...

Said Halim Paşa’nın Hayatı ve Düşünceleri

Said Halim Paşa’nın Hayatı ve Düşünceleri

Said Halim Paşa, döneminin İslam çizgisindeki aydınlarındandır. Çağdaşlarının aksine İsviçre’de...

Bir İslam Sanatçısı: Sıdıka Cuma

Bir İslam Sanatçısı: Sıdıka Cuma

Sıdıka Cuma, eleştirmenlerce beğenilen, birçok ödüle sahip çağdaş İslam sanatçısı, grafik...

Peygamber Efendimizin Şairi: Hassan Bin Sabit

Peygamber Efendimizin Şairi: Hassan Bin Sabit

Hz. Peygamber’i, ashabını ve İslâm dinini, müşriklerin hicivlerine karşı şiirleriyle savunduğu için...

Ölümcül İsyan: An Lushan Ayaklanması

Ölümcül İsyan: An Lushan Ayaklanması

755-769 yılları arasında Çin’de süren An Lushan ayaklanması sonucu 36 milyon insan hayatını kaybetmiştir....

Meşhur Astronomi Alimleri: Mecrîtî ve Zerkali

Meşhur Astronomi Alimleri: Mecrîtî ve Zerkali

Astronomi insanlık tarihi kadar eski bir bilimdir. Gökyüzü her zaman insanlar için bir merak konusu...

Hüccetülislâm: İmam Gazzali mi? İmam Gazali mi?

Hüccetülislâm: İmam Gazzali mi? İmam Gazali mi?

“Hüccetülislâm” ve “Zeynüddin” isimlendirmeleri ise İmam Gazzali’nin...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER