Konya Bilim Merkezi İlimge

Bir İkna ve Retorik Sanatı: Kırmızı Sazan Safsatası

 Hatice Durak
 3 dk  203

Retorik Latince "rhetorica" kelimesinden gelmekte, Yunancada ise "rhetorikos" yani hitabet anlamına kullanılmaktadır. Motive etmek veya bilgilendirmek için insanların duygularına ve mantığına hitap eden bir söylem biçimi olarak tanımlanmaktadır. İletişim yoluyla ikna etme sanatlarından bir tanesi olarak bilinir.

Antik Yunan'da hitabet ya da topluluk önünde konuşma retoriğin birincil kullanım alanı olarak kabul edildiği için retorik çalışmaları beşinci yüzyıl Atina'sında, özellikle demokrasinin gelişmesiyle birlikte gelişmeye başlamıştır. Eski Yunanlılar yapılacak herhangi bir seçime aday olduklarında, oy kazanmak için yaptıkları konuşmalarda siyasi retoriği kullanırlardı. Konuşmacılar, yapacakları konuşmaların etkisini artırmak için “retor” denilen hitabet öğretmenlerinden yardım isterlerdi.

Dilin bu şekilde dinleyicileri etkileme amaçlı kullanımı Platon ve Aristoteles gibi filozofların da ilgisini çekmiştir. Çünkü hitabet tartışmaları bağlamında dil, hakikat ve ahlak arasındaki ilişkilerde de sorgulamaya başlanmıştı. Hayli önem kazandığı bu dönemlerde retorik; dinleme, okuma, konuşma, yazma ve etkili iletişim kurabilme konularında kritik bir beceri halini almıştır.

Milattan önce dördüncü yüzyılda Yunan filozof Aristoteles Retorik Sanatı adlı eserinde retoriği "mevcut ikna araçlarını keşfetme yeteneği" olarak tanımlamıştır. Aristoteles'in hocası Platon ise retoriği “yüzeysel ve aldatıcı bir iletişim yöntemi” olarak görerek öğrencisinin aksine retoriğin gerçek dünyada uygulamasına şüpheyle yaklaşmıştır. M.Ö. birinci yüzyılda ise Romalı bir avukat ve filozof olan Cicero, retoriğin tanımını genişleterek onu dramatik bir performans biçimi olarak yorumlamıştır.

Retorik sanatının türleri incelendiğinde ise şu üç ana argüman ön plana çıkmaktadır:

1. Logos: Bu argüman mantık ve akla hitap etmektedir. Konuşmacı iddialarını desteklemek için veri ve gerçekler de dahil olmak üzere konuşmasını mesajın içeriğine dayandırır.

2. Ethos: Retoriğin bu unsuru, mesajı ileten kişinin itibarına dayanmaktadır. Yazar ya da konuşmacı kayda değer bir kişi ya da konu hakkında bilinen bir otorite olmalıdır.

3. Pathos: Bu argümanda ise sunucu/konuşmacı ve izleyici arasında duygusal bir bağ kurulmaktadır. Bu argümanın en etkili kullanıldığı alanlardan biri ise reklamcılıktır. Reklamlarda bu tür argümanlar kullanılarak genellikle insanları bir ürün ya da hizmeti satın almaları için etkilemeye çalışılmaktadır.


Kırmızı sazan safsatası denemelerde, konuşmalarda, fikir yazılarında ve hatta gündelik sohbetlerde dahi karşılaşabileceğiniz birçok mantıksal safsatadan bir tanesidir. Kısaca bir tartışmayı asıl konusundan saptırarak ilgisiz bir konuya odaklanma girişimi olarak tanımlanmaktadır. Temel amaç ise bir tartışmaya alakasız bir konu eklenerek muhatabın dikkatini asıl konudan uzaklaştırmaktır.

Kırmızı sazan safsatasının uygulanabilmesi için de sahip olması gereken bazı özellikler vardır:

Alakasızlık: Bu dikkat dağıtıcı unsurlar genellikle duygu yüklü ve dikkat çekici olmakta ve konuşma sırasında asıl meseleye değinilmemektedir.

Saptırma taktikleri: Kırmızı sazan safsatasını kullananlar, konuşmayı tamamen farklı bir tarafa çekmeye çalışırlar. Bu taktiği kullanarak muhatabın odak noktasını değiştirmek, rakiplerinin kafasını karıştırmak ve asıl argümanı atlayarak avantaj elde etmek amaçlanmaktadır.

Duygusal manipülasyon: Bu safsatayı kullananlar, muhatabın duygularına hitap ederek asıl konuyla ilgilenmeden fikirlerini etkilemeye çalışır.

Kırmızı sazan safsatası, anlamlı tartışmalara set çeken aldatıcı bir tekniktir. Bu safsatayı tanıyarak karşı koymanın; mantıksal muhakemeyi teşvik etmek, açık diyaloğu geliştirmek ve karşılaştığımız sorunlara gerçek çözümler bulmak için büyük önem arz ettiği görülmektedir. Herhangi bir konuşma sırasında bu safsataya kurban gitmemek için temel argümanlara odaklanarak yanlış yönlendirme sanatı çözülebilmekte ve tartışmaların kalitesi bu şekilde yükseltilebilmektedir.

#Kırmızı Sazan Safsatası #Psikoloji #Mantık #Retorik
0
0
0
Kaynakça

“Rhetoric - Argumentation, Persuasion, and Dialectics | Britannica”. Erişim 06 Temmuz 2023. https://www.britannica.com/topic/rhetoric/Rhetoric-in-philosophy-the-new-rhetoric

MasterClass. “What Is Rhetoric? Definition, Examples, and Importance - 2023”. Erişim 06 Temmuz 2023. https://www.masterclass.com/articles/writing-101-what-is-rhetoric-learn-about-rhetorical-devices-in-writing-and-3-modes-of-persuasion-in-rhetoric

What’s a Red Herring? Definition and Examples | Grammarly. “Red Herring Fallacy, Explained”. 02 Mayıs 2022. Erişim 06 Temmuz 2023. https://www.grammarly.com/blog/red-herring-fallacy/


BENZER MAKALE
Matematik Öğrenme Güçlüğü: Diskalkuli

Matematik Öğrenme Güçlüğü: Diskalkuli

Matematiğin sevilmeme nedenleri arasında yer alan öğretmen, okul ve çevre gibi faktörlerin yanında başka...

Beş Faktörlü Kişilik Modeli

Beş Faktörlü Kişilik Modeli

Kişilik, toplumda bireyleri birbirinden ayıran ve faklı kılan özellikler bütünüdür. Kişilerde ve...

Gestalt Teorisi ve İlkeleri

Gestalt Teorisi ve İlkeleri

Gestalt teorisine göre; bütün, parçaların toplamından farklı bir anlam ifade eder ve birey, bütünü...

Müziği Neden Seviyoruz?

Müziği Neden Seviyoruz?

Müziği seviyoruz çünkü bizi iyi hissettiriyor. Peki, neden kendimizi iyi hissetmemizi sağlıyor? 2001...

Kompulsif Biriktirme Hastalığı: Dispozofobi

Kompulsif Biriktirme Hastalığı: Dispozofobi

Daha önce ‘belki ileride işe yarar’ düşüncesi ile eşyalarınızı atamadığınız oldu mu? Başkalarının...

Somatik Bellek

Somatik Bellek

Somatik bellek, vücudun motor hareketlerini ve fiziksel deneyimlerini hatırlama yeteneğidir.

Renkleri Tatmanın, Sayıları Duymanın Yolu: Sinestezi

Renkleri Tatmanın, Sayıları Duymanın Yolu: Sinestezi

Synesthesia” kelime kökleri itibariyle Yunanca syn (birlikte) ve aesthe-sis (algılamak) olan iki kelimenin birleşiminden...

Abraham Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Abraham Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Psikolog Abraham Maslow, 20. yüzyılın en tesirli psikologlarından biri olarak kabul edilmiş ve 1943 yılında yayımladığı...

Bilinçli Rüya Görmek

Bilinçli Rüya Görmek

Lusid rüya, kişinin rüya gördüğünün farkında olduğu ve rüyayı yönetebildiği rüya...

Stockholm Sendromuna Dair Açık Bir Vaka: Natascha Kampusch Olayı

Stockholm Sendromuna Dair Açık Bir Vaka: Natascha Kampusch Olayı

Stockholm sendromu, rehin veya rehinelerin kendilerini alıkoyan kişi veya kişilere duyduğu sempatidir. Zaman geçtikçe...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER