Konya Bilim Merkezi İlimge

Şekerin Acı Tarihi

 Abdülaziz Doğan
 3 dk  376

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak Orta Asya'ya, oradan da Avrupa'ya yayılmasıyla birlikte devletler için önemli bir yere sahip oldu. 15. yüzyıldan itibaren batıda şekere olan talebin artması ve şeker üretecek yeterli insan kaynağının bulunmaması nedeniyle birçok insanı köleleştiren bir sistemin ham maddesi haline geldi.


Kaynaklarda şekerin anavatanın Hindistan olduğu belirtilmektedir. Burada yaşayan insanlarında uzun süredir  şeker kamışı tükettiği bilinir.

İlk defa Hindistan’ın İndus Vadisi’nde şeker üreticileri, şeker kamışı şurubundan kristal şeker ürettiler ve bu yeni ürüne Sanskritçe “çakıl taşı” manasına gelen “sarkara” ismini verdiler. Neredeyse bütün dillerde kullanılan şekerin kökeni, bu sarkara kelimesinden gelir. M.Ö. 6. yüzyılda Hindistan’a sefere çıkan Pers İmparatoru I. Darius, İndus Nehri boyunca (Bugünkü Pakistan) şekerin yetiştirildiğine ve yöre halkının bunları gıdalarını tatlandırmak için kullandıklarına şahit olmuştur.

Darius, burada bulduğu şeker kamışını beraberinde İran’a götürmüştür. M.S. 7. yüzyılda İran'ı fetheden Müslümanlar şeker kamışı ile tanışmışlar ve daha sonra fethettikleri Kuzey Afrika ve İspanya gibi ülkelere şeker kamışını taşımışlardır. 15. yüzyıldan sonra Portekizlilerin ve İspanyolların yeni kıtaları keşfetmesiyle şeker Avrupa’ya ulaşmıştır. 1493 yılında Amerika’nın keşfedilmesiyle birlikte oraya göç eden İngiliz, Fransız ve Hollandalı çiftçiler de şeker kamışı yetiştirecek alan ararken büyük coğrafi keşifler yapmışlardır. Yeni keşfedilen Brezilya, Meksika, Küba ve Batı Hint Adaları'nda şeker kamışı tarımı yapılmaya bu şekilde başlanmıştır. Buradaki iklim koşullarının şeker kamışı yetiştirmeye uygun olduğunu düşünen Kristof Kolomb, denemeler yapmak üzere Karayip Adaları’na şeker kamışı götürmüştür. Bu bölge üretim için verimli topraklara ve iklim koşullaruna sahip olduğu için şeker kamışı açısından tarihi bir dönüm noktası olmuştur. Atlantik Okyanusu, Karayip Denizi ve Güney Amerika'da kurulan sömürgelerde şeker üretimi hızla artmıştır. Şekere olan talebin artması ve şeker endüstrisinin hızla gelişmesi sonucu tarlalarda çalışan işçi sayısı yetersiz kalmış, dış ülkelerden şeker üretimi için köle getirilmeye başlanmıştır.

1443'te Afrikalı köleler yakalanıp gemilerle Güney Avrupa'ya getirilmiş, türlü işkenceler yapılarak şeker üretimi için çalıştırılmışlardır. 1505 yılında Afrika'dan ilk köle gemisi Amerika'ya gelmiş ve bu köle ticareti 300 yıl boyunca devam etmiştir. Bu süre zarfında birçok Afrikalı köle gemide gelirken işkence ve zor şartlardan dolayı hayatını kaybetmiştir. 15. yüzyılda bir kölenin bedeli yarım ton şekere eşitken sonraki dönemlerde şeker fiyatlarının düşmesi sonucunda bu bedel 1 ton şekere eşitlendi. Köleler için giderek artan zor yaşam koşulları birçok ülkede isyanların başlamasına sebep olmuştur.

Sonuç olarak şeker üretiminde büyük paralar kazanmak amacıyla başlayan kölelik sistemi resmi olarak 1833’te Avrupa’da, 1863'te ise Amerika'da kaldırılmıştır. Fakat günümüzde hâlâ insanlar endüstri sisteminde köle gibi çalıştırılmaktadır.

#şeker #tarih #kölelik #coğrafi keşifler #şeker kamışı
0
0
0
Kaynakça

Gök, Gülden. “Şeker Pancari ve Şeker Endüstri̇si̇ni̇n Hi̇kâyesi̇”. The Journal of Turk-Islam World Social Studies 16/16 (21 Ağustos 2019), 106-114. https://doi.org/10.16989/TIDSAD.1475

Stephan, Melanie Jost und Rolf. “Zucker: Fakten”. 13 Eylül 2019. Erişim 04 Aralık 2022. https://www.planet-wissen.de/gesellschaft/lebensmittel/zucker/pwietippszumzucker100.html

British Sugar. “A snapshot of British Sugar from 1912 to today | Our history”. Erişim 04 Aralık 2022. https://www.britishsugar.co.uk

“Kendisi tatlı geçmişi acı - #tarih”, 01 Ağustos 2014. https://tarihdergi.com/kendisi-tatli-gecmisi-aci/

“Köleliği ‘besleyen’ bitki: Şekerkamışı | Açık Radyo 95.0”. Erişim 02 Mart 2023. https://acikradyo.com.tr/botanitopya/koleligi-besleyen-bitki-sekerkamisi



BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Etkin Azınlık: Moriskolar

Etkin Azınlık: Moriskolar

Müslümanlar, 8. yüzyılla birlikte İspanya topraklarında varlık göstermeye başladı. Önce fetihler...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER