Konya Bilim Merkezi İlimge

Orta Doğu'da Unutulmaz Altı Gün

 Havva Yılmaz
 5 dk  147

İsrailliler tarafından "Altı Gün Savaşı" olarak adlandırılan, diğerleri tarafından 1967 Savaşı şeklinde isim verilen Haziran Savaşı; Üçüncü Arap-İsrail Savaşı veya Naksah olarak da anılmaktadır. Bu unutulmaz altı günün, bölgenin siyasi sınırlarının çizilmesinde büyük önemi olmuştur.

Altı Gün Savaşı 1967'de, 5-10 Haziran arasında gerçekleşmiş olup, Arap-İsrail savaşlarının üçüncüsüdür. İsrail ile Arap devletleri Mısır, Suriye ve Ürdün arasında onlarca yıl süren siyasi gerilim ve askeri çatışmalar yaşanmıştır. 6 Gün Savaşı, bu çatışmalar içerisinde en kısa süren fakat fazlaca kanın döküldüğü bir çatışmadır.

Kurulduğu günden itibaren İsrail’in Orta Doğu’daki varlığı Arap ülkeleri için kabul edilemez bir durumdu. İsrail’i kendilerine karşı bir tehdit olarak gören Mısır, Ürdün ve Suriye Arap müttefiki oluşturmuşlardı. Bu ittifak 1948 ve 1956’daki savaşlardan bir netice alamamış olmalarına rağmen İsrail’in topraklarını kendi aralarında paylaşmayı planlıyorlardı. İsrail ise kendini resmi olarak tanımayan Arap ülkelerine bölgedeki varlığını kabul ettirmeyi ve yerini sağlamlaştırmayı hedefliyordu. 


1956’dan itibaren Mısır ve Suriye, Sovyet Rusya’dan aldığı silahlarla ordusunu güçlendirmişlerdi ve kendilerini savaşa hazır hissediyorlardı. Bu tarihlerde ABD Vietnam bataklığına saplanmıştı dolayısıyla İsrail’in arkasında duracak ve ona destek verecek bir güç yoktu. İsrail’in bir başına kalması Arap ülkelerini cesaretlendiriyordu. Araplar Sovyetlerden aldıkları yoğun destek sayesinde zafere ulaşacaklarına inanıyorlardı. Ülkelerin askeri mühimmatları şu şekildeydi:

Arap koalisyonu: 537.000 asker, 957 savaş uçağı, 2904 tank.

İsrail: 246.000 asker, 300 savaş uçağı, 800 tank.

İsrail 5 Haziran 1967 sabahı, hiç beklemedikleri bir anda Arap devletlerine karşı Odak Operasyonu adını verdikleri hava harekâtını başlattı. İsrail ilk olarak Mısır hava kuvvetlerinin yaklaşık yüzde 90'ına tekabül eden 304 Mısır savaş uçağını, henüz havalanmadan bombalayarak ortadan kaldırdı. Mısırlıları gafil avladıktan sonra İsrail aynı gün içerisinde saldırı menzilini genişletti ve 18 farklı hava alanını bombaladı. Suriye ve Ürdün hava güçlerinin büyük kısmı da yok edilmiş oldu. Saldırıların ardından Mısır devlet adamı Nasır, savaşta Mısır’ın İsrail’e karşı üstünlük kazandığını söyleyerek Arap ülkelerine yalan haberler yaymaya başladı. Nasır bunu yaparak Suriye ve Ürdün’ü savaşta yanına çekmeyi hedefledi ve sonunda başarılı oldu. Altı Gün Savaşı'nda ikinci bir cephe, 5 Haziran'da Ürdün'ün (Mısır'ın zaferine ilişkin yanlış haberlerin bir sonucu olarak) Kudüs'teki İsrail mevzilerini bombalamaya başlamasıyla açıldı.


5 Haziran akşamı İsrail hava üstünlüğünü kurarak neredeyse zaferi garantiledi. Ancak şiddetli çatışmalar birkaç gün daha devam etti. Daha sonra İsrail kara saldırısına başladı. İsrail'in kesin zaferi Sina Yarımadası'nın ele geçirilmesini de içeriyordu. Gazze Şeridi, Batı Şeria, Kudüs'ün Eski Şehri ve Golan Tepelerini ele geçirdi.

BM Güvenlik Konseyi 7 Haziran'da ateşkes çağrısında bulundu ve bu çağrı İsrail ve Ürdün tarafından hemen kabul edildi. Mısır, çağrıya ertesi gün olumlu cevap verdi. Ancak Suriye direndi ve İsrail'in kuzeyindeki köyleri bombalamaya devam etti. 9 Haziran'da İsrail, müstahkem bölgelere bir saldırı başlattı. Golan Tepeleri, bir gün süren yoğun çatışmaların ardından Suriye güçlerinin elinden alındı. Suriye 10 Haziran'da ateşkesi kabul etmek zorunda kaldı.

Arap müttefikler çatışmada ağır hasarlar aldı. Mısır'daki kayıplar 11.000'den fazlaydı; bunların 6.000'i Ürdün'de, 1.000'i Suriye'deydi. İsrail'de ise bu sayı yalnızca 700'dü. Arap orduları ayrıca silah ve teçhizat açısından da ciddi kayıp vermişti.

Altı Gün Savaşı aynı zamanda İsrail ile Filistinliler arasındaki çatışmada yeni bir aşamanın başlangıcına işaret ediyordu. Çünkü çatışma yüzbinlerce mülteci meydana getirdi ve bir milyondan fazla Filistinli, İsrail yönetimine geçen topraklarda kaldı. Savaştan aylar sonra Kasım ayında Birleşmiş Milletler, kalıcı barış karşılığında İsrail'in savaşta ele geçirdiği topraklardan çekilmesi çağrısında bulunan 242 sayılı BM Kararını kabul etti.

Arap devletlerinin liderleri yenilginin ciddiyeti karşısında şok oldular. Hatta Mısır Devlet Başkanı Nasır utanç içinde istifa etti, ancak Mısır vatandaşlarının kitlesel sokak gösterileriyle desteklerini göstermesinin ardından tekrar görevinin başına döndü.

10 Haziran 1967'de Birleşmiş Milletler’in aracılık ettiği ateşkes yürürlüğe girdi ve Altı Gün Savaşı tıpkı başladığı gibi bir anda sona erdi. Daha sonra sadece 132 saat süren bu çatışmalarda yaklaşık 20.000 Arap ve 800 İsraillinin öldüğü ifade edildi. Bu altı gün içinde İsrail üç Arap ordusunu yendi, orijinal büyüklüğünün dört katı toprak elde etti ve bölgenin önde gelen askeri gücü haline geldi. Böylece İsrail, kendisini hayatta kalma mücadelesi veren bir ulustan işgalci ve bölgesel bir güç merkezine dönüştürdü.

#Orta Doğu #Arap ittifağı #İsrail #6 Gün Savaşları
0
0
0
Kaynakça
Glazer, Thomas E, The 1967 Arab-Israeli Six-Day War: An Analysis Using the Principles of War: Fort Belvoir, VA: Defense Technical Information Center, 18 Mayıs 2001. https://doi.org/10.21236/ADA390161

Ay, Rahim, “İsrail’in Kuruluşunun Teolojik Meşruiyet Sorunu: 1967 Altı Gün Savaşları Bağlamında Bir Soruşturma”, Eskiyeni 43 (20 Mart 2021), 351-370. https://doi.org/10.37697/eskiyeni, 856848
 
“The 1967 Six-Day War | Wilson Center”, Erişim 19 Eylül 2023, https://www.wilsoncenter.org/publication/the-1967-six-day-war

BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Şekerin Acı Tarihi

Şekerin Acı Tarihi

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER