Konya Bilim Merkezi İlimge

Ölü Deniz Yazıtları

 Havva Yılmaz
 4 dk  164

Ölü Deniz parşömenleri, 20. yüzyılın en önemli arkeolojik keşiflerinden birini oluşturmaktadır. Bunlar, Kitab-ı Mukaddes’in bilinen en eski el yazmalarının yanı sıra Esseni topluluğunun yaşamını anlatan diğer önemli tarihi belgeleri içermektedir. Aynı zamanda Filistin tarihinin incelenmesi için de ana kaynaktırlar. Ölü Deniz parşömenleri Yahudiliğe ve Hıristiyanlığın köklerine ışık tutmuştur. Eserler, M.Ö. 3. ve 1. yüzyıllar arasına tarihlenen dünyanın en eski Kitab-ı Mukaddes metinlerinin kopyalarını içeren parşömen ve papirüslerden oluşan bir koleksiyondur. Ölü Deniz parşömenleri ilk olarak 1940'lar ve 50'lerde keşfedilmiş, kurak bir çöl bölgesi olan Kumran’da bulunmuştur.

Parşömenlerin Esseniler adı verilen Yahudi mezhebi tarafından yazıldığı tahmin edilmektedir. Yahudiliğin katı koruyucuları olarak bilinen Esseniler, Yahudi yasasını ve geleneğini sürdürmek için çevrelerindeki dünyadan ayrı yaşamaları gerektiğini düşünüyorlardı. Bundan dolayı yaklaşık iki yüzyıl boyunca (M.Ö. 100'den M.S. 75'e kadar) büyük nüfuslardan ve Romalılardan mümkün olduğu kadar uzakta yaşadılar. Dolayısıyla Esseni topluluğunun yaşayan gelenekleri; fikirleri, inançları, edebi eserleriyle doğrudan ve somut bir şekilde ilişkilidir.

Kumran, 1947'de Muhammed el-Theeb adlı Filistinli çobanın bir mağarada daha sonra Ölü Deniz Parşömenleri olarak anılacak bir dizi parşömeni keşfetmesiyle uluslararası alanda tanınmaya başladı. En eskisi milattan iki yüzyıl öncesine ait olan yaklaşık bin yazılı tomardan oluşan bu hazine, 1947 yılında, Ölü Deniz kıyısındaki 11 mağaraya gizlenmiş pişmiş toprak kavanozların içinde, alışılmadık derecede dikkat çekici bir koruma durumuyla bulundu. Mağarada bakırdan yapılmış iki rulo parşömen bulundu. Parşömenler, İncil ve apokrif literatürün kopyalarından; Yorumlar, Topluluğun Kuralı, Işığın Oğullarının Karanlığın Oğullarına Karşı Savaşı Parşömeni ve Şam Belgesi dâhil olmak üzere mezhebin yazılarından oluşmuştur. Bu parşömenlerin tarihleri M.Ö. II. yüzyıldan M.S. 68'e kadar değişmekle birlikte çoğunlukla milattan önce birinci yüzyıla tarihlenmektedir. Parşömenlerin incelenmesi Yahudiliğin tarihi ve Hıristiyanlığın ilk dönemleri hakkında değerli bilgiler vermektedir.


Hayvan derisinden yapılmış 800'den fazla belgeden oluşan, bazılarının ise papirüs ve hatta dövme bakırın kullanıldığı Ölü Deniz Parşömenleri İncil hakkındaki anlayışın derinleşmesine neden oldu. Yahudilik ve Hıristiyanlık tarihlerine ışık tutan bu metinler arasında Ester kitabı dışında, İbranice kanondaki (Hıristiyanların Eski Ahit dediği) her kitabın bir kısmı bulunmaktadır. Parşömenler ayrıca daha önce bilinmeyen ilahiler, dualar, yorumlar, mistik formüller ve On Emir'in en eski versiyonunun bir koleksiyonunu da içermektedir. Çoğu M.Ö. 200 ile M.S. 66'dan 70'e kadar süren, Roma'dan siyasi ve dini bağımsızlık kazanmayı amaçlayan başarısız Yahudi isyanından önceki dönemde yazılmıştır; bu Yahudi İncili önceden bilinen en eski İbranice metninden 8 ila 11 yüzyıl öncesine aittir.

Kumran'daki çöl bölgesinden binden fazla belge ve yüzbinlerce parça çıkarıldı. O döneme ait çoğu belgenin aksine Ölü Deniz Parşömenleri son derece iyi korunmuştu. Bu kadar uzun süre dayanmalarının nedeni muhtemelen pek de popüler bir yer olmayan Kumran'ın, Ölü Deniz'in alçaktaki fosil yatağı boyunca uzanan kireçtaşı kayalıkları arasında yer almasıydı. Ayrıca bölgedeki aşırı kuru hava ve üzerine yazıldıkları materyaller nedeniyle bu tarihi eserler iyi korunmuştu. Deniz seviyesinden dünyadaki herhangi bir yerden daha aşağıda kalan Ölü Deniz, o kadar sıcaktır ki yakındaki nehirlerden Ölü Deniz'e tatlı su döküldüğünde hızla buharlaşmaktadır.

Ölü Deniz parşömenlerinden, dana ve koyun derisinden elde edilenlerin üzerinde bazı yazılara rastlanmıştır. Aramice ve Yunancanın yanı sıra İbranice yazılan belgeler ve parçalar hâlâ bilim adamları tarafından dev bir yapboz gibi bir araya getirilmeye devam etmektedir. Şu anda Ölü Deniz parşömenlerinin neden sistematik olarak bu şekilde saklandığını kesin olarak bilinmemektedir. Tahminlere göre Yahudilerin Romalılarla yaşadığı zor zamanlara ve bununla birlikte Tanrı'nın Sözüne duydukları derin sevgiye bir yanıt olarak yazıya aktarıldığı düşünülmektedir.

#ölü deniz #parşomen #esseniler #yazıtlar
0
0
0
Kaynakça

 Galili, Ehud vd. “Underwater Surveys and Rescue Excavations along the Israeli Coast”. International Journal of Nautical Archaeology 22/1 (Şubat 1993), 61-77. https://doi.org/10.1111/j.1095-9270.1993.tb00392.x 

Yilmaz, Mustafa Selim. “Kumran Yazmaları Ve Ahit Geleneği”.

“Antik Yazıtlar Koleksiyonu”. Erişim 23 Ekim 2023. https://ancient-hebrew.org/inscriptions/102.html 

“Galili vd. - 1993 - Underwater surveys and rescue excavations along th.pdf”. Erişim 01 Kasım 2023. https://www.ancientportsantiques.com/wp-content/uploads/Documents/PLACES/Levant/Israel-Galili1993.pdf 



BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Şekerin Acı Tarihi

Şekerin Acı Tarihi

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER