Konya Bilim Merkezi İlimge

Hatşepsut: Mısır'ın İmparatoriçe Firavunu

 Ahmet Şahabettin Gürbüz
 5 dk  194

Antik Mısır’da erkeklerin yansıra kadınlar da zaman zaman, yönetimde doğrudan veya dolaylı olarak söz sahibi olmuşlardır. Örneğin Kleopatra Mısır tarihinin en ünlü kadın simalarından biridir. Ancak Hatşepsut (diğer bir telaffuza göre Hatçepsut) Kleopatra veya diğer kraliçelerden farklı olarak ülkeyi doğrudan kendi yönetmiş ve Mısır’da M.Ö. yaklaşık olarak 1473-1458 yılları arasında bir firavunun tüm unvanlarını ve krallık sembollerini kullanmıştır. Antik Mısır’da Firavun I. Tutmos ile kraliçe Ahmos’un kızları olarak dünyaya gelen Hatşepsut, kaynak yazıtlara göre M.Ö. 1504 yılında doğmuştur. Hatşepsut’un genç yaşta ölen Neferubity adını taşıyan bir kız kardeşi daha olduğu, bu kız kardeşin ölümü üzerine Hatşepsut’un tek varis olarak konumunu güçlendirdiği de aynı kaynaklarda zikredilmektedir.

Aslında Hatşepsut’un yönetimi ele alma hikâyesi oldukça ilgi çekicidir: Hatşepsut’un babası I. Tutmos ölünce, tahta başka eşinden çocuğu, yani Hatşepsut’un üvey kardeşi II. Tutmos geçti. İmparatorluk hanedanının kurallarına göre tüm imparatorlar asil olmalıydı bu sebepten dolayı annesi haremin bir üyesi olduğu için soyluluğu tartışmalı olan II. Tutmos ve Hatşepsut evlendirildi. Böylece Hatşepsut hem kraliçe hem de Firavun’un eşi olmuştur. Bu evlilik sonucunda hiç erkek çocuk dünyaya gelmemiş ve bu durum tahtın sonraki sahibinin kim olacağı konusunda tartışma yaratmıştır. En sonunda II. Tutmos’un hareminden İsis adlı hanımın erkek çocuk doğurması bu sorunu ortadan kaldırmıştır. Bu erkek çocuk daha sonra III. Tutmos adıyla tahta geçecektir. II. Tutmos nispeten kısa saltanatının ardından bir hastalık geçirerek vefat etti. Yerine küçük oğlu III. Tutmos geçecekti ancak yaşı devlet yönetemeyecek kadar küçük olduğundan Hatşepsut küçük kralın naibi olduğunu ve devlet işlerini kısa süreliğine devraldığını açıkladı. Hatşepsut üvey oğlu III. Tutmos ile özel olarak ilgilendi ve onu devlet işlerinden uzaklaştırıp askeri konulara yakın tutmaya çalıştı. Hatşepsut’un yönetimi pratikte kısa süreli olacaktı ancak yıllar geçtikçe geçici bir gözetmenden çok gerçek bir hükümdar gibi ülkeyi yönetmeye başladı. En sonunda kraliçe M.Ö. 1477’de taç giyerek kendini firavun ilan etti.


Hatşepsut’un kadın olmasından kaynaklı bir çekincesi olup olmadığı bir tartışma konusudur. Hatşepsut’un kaynaklarda geçen diğer isimleri arasında “Tanrı Amon’un Eşi”, “Kralın Kızı”, “Kralın Kız Kardeşi”, “Kralın Büyük Eşi” ve “Ra’nın Kızı” gibi isimler olması veya diğer firavunlar gibi boğa lakabını almak istememesi kadın kimliğini gizlemek istemediğini göstermektedir. Öte yandan Hatşepsut kelimesinde yer alan T harfinin kadını çağrıştırmasından dolayı Haşepsut olarak kullanması, “Majesteleri Kral Hatşepsu” gibi erkeksi bir unvanı ismine eklettirmesi ve firavunların takma sakal takma âdetini devam ettirmesi kadın kimliğini gizlemeye çalıştığını göstermektedir. Buradan da anlaşılacağı üzere, yönetimi boyunca Hatşepsut konjönktöre göre hareket etmesini bilen kurnaz bir politika sergilemiştir.

Hatşepsut naipliği ve firavunluğu dönemlerinde 20 yıldan fazla bir süre ülkeyi yönetmiş ve ülke oldukça zenginleşmiştir. Bu dönemde Mısır savaşçı geleneklerinden farklı olarak barışçıl bir dönem geçirmiştir. Kraliçe savaştan ziyade ticaret üzerine seferler yapmayı tercih etmiştir. Yönetimi sırasında o dönemin en büyük ticaret yolunun da başlangıcı yapılmıştır. Bazı kaynaklara göre ise kraliçe döneminde Mısır altı sefer düzenlemiş ve bunlardan birisini bizzat kendisi yönetmiştir. Kraliçe tüm firavunlar gibi inşaat projeleriyle adını duyurmuş, özellikle Thebes bölgesinde büyük projeler başlatmıştır. Deir El-Bahri'de kendi adını taşıyan bir tapınak inşa ettirmiştir. Hükümdarlığının bir başka büyük başarılarından biri de fildişi, abanoz, altın, leopar derileri ve tütsü dahil olmak üzere muazzam zenginlikleri Punt olarak bilinen uzak bir ülkeden Mısır’a geri getiren bir ticaret seferi olmuştur.

Hatşepsut ülkedeki iktidarını kabul ettirmek için bir meşruiyet dayanağı oluşturmak istiyordu. İlk önce ülkenin dört bir yanına tapınaklar inşa ettirdi. Daha sonra Tanrı Amon’un kraliçe için söylediğine inanılan “Saf Altından Kadın Horus, Görkemlilerin Görkemlisi” gibi ifadeler bu tapınakların duvarlarına yazdırıldı, bu sayede onun tanrısal soyluluğuna vurgu yapılmıştır. Bunun dışında annesinin tanrı Amun Ra ile birlikte olduğunu ve kendisinin ilahi bir kişilik olduğunu ilan etmiştir.

Kraliçe Hatşepsut kuvvetli tahminlere göre M.Ö. 1458 yılında ölmüştür. Kimilerine göre ölümüne kanser veya şeker hastalığı sebep olurken, kimilerine göre ise oğlu III. Tutmos tarafından öldürülmüştür. Kendi evi olan ve döneminde yapılan önemli mimari eserlerden olan “Krallar Vadisi”ne gömülmüştür. Üvey oğlu III. Tutmos hanedanın erkek soylu bir yapısı olduğunu göstermek ve güçlü bir kadın hükümdar örneğini silmek için üvey annesi hakkındaki kanıtları, inşa ettiği tapınakları ve anıtlardaki resimleri de dâhil olmak üzere her şeyi kaldırtmış ve ismini firavunlar listesinden çıkartmıştır. Bu sebepten dolayı 1822 tarihinde yapılan arkeolojik çalışmalara kadar Kraliçe Hatşepsut hakkında çok az şey biliniyordu.

#Hatşepsut #Mısır #Firavun #yönetici
0
0
0
Kaynakça

Yılmaz, Cemal. “Hatşepsut: Naibelikten Firavunluğa Yürüyen Bir Kraliçe”. OANNES-Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi 2/2, 2020, 277-300.

History. “Hatshepsut.” Erişim: 20. 08. 2023. https://www.history.com/topics/ancient-egypt/hatshepsut

Britannica. “Hatshepsut Ruler of Egypt.” Erişim: 20. 08. 2023. https://www.britannica.com/biography/Hatshepsut


BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Şekerin Acı Tarihi

Şekerin Acı Tarihi

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER