Konya Bilim Merkezi İlimge

Galata Kulesi ve Bilinmeyen Tarihi

 Hatice Durak
 4 dk  511

Bizanslılar tarafından Megalos Pyrgos yani Büyük Burç, Cenevizliler tarafından ise Christea Turris yani İsa Kulesi olarak adlandırılan Galata Kulesi'nin tarihi orta çağa kadar uzanmaktadır. Haliç'in kuzey kıyısında yer alan Galata'da koloni halinde yaşayan ve güçlü bir denizcilik geleneğine sahip olan Cenevizliler tarafından 14. yüzyılın ortalarında inşa edilmiştir. Kulenin, bir gözetleme kulesi, tahkimat ve ticaret akışını düzenlemek için bir kontrol noktası da dâhil olmak üzere birçok işlevi olmuştur.

Stratejik açıdan önemli bir yerde inşa edilen Galata Kulesi, 67 metre yüksekliği ve hem boğaza hem de şehre hâkim konumuyla olası tehditlere karşı şehri gözlemlemek ve korumak için ideal bir yerde inşa edildi. Kule sadece Cenevizliler için değil Bizans hâkimiyetindeyken başkent Konstantinopolis'in savunma sisteminde ve daha sonra Osmanlı yönetimi altına girdiğinde birçok önemli görevler üstlenmiştir. Aynı zamanda kule İstanbul'un en yüksek tarihi yapılarından biri olma özelliğine de sahiptir.

Galata Kulesi zamanla bazı önemli tarihi olaylara tanıklık etmiştir. 1204 yılında IV. Haçlı Seferi sırasında kule, Konstantinopolis'in işgal edilmesi sırasında üs olarak kullanılmış ve Haçlılar tarafından ele geçirilmiştir. Bizans İmparatorluğu'nun restore etmesinin ardından Cenevizliler kuleyi ve çevresindeki bölgeyi satın almış, İstanbul'da ticaret yapan Ceneviz tüccarlarının korunması için kullanmışlardır.

İstanbul'un semalarında uzun ve görkemli bir şekilde duran Galata Kulesi, şehrin zengin geçmişi ile canlı bugününü birbirine bağlamış, yüzyıllar boyunca Bizans ve Osmanlı dönemlerinden günümüze kadar sayısız olaya tanıklık etmiştir.


1453 yılında İstanbul’un Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesinin ardından Galata Kulesi stratejik önemini korumaya devam etmiştir. Osmanlılar burayı askeri amaçlarla; gözlem noktası ve yangın gözetleme yeri olarak kullanmış, kuleye top yerleştirmiştir. Ayrıca limanları, gemileri ve deniz trafiğini kontrol altında tutmak için de kullanmıştır. Kule, denizcilik ve yangın gözetleme kulesi olarak da kullanılmıştır. Ayrıca ilk rasathane de Galata Kulesi'nde kurulmuştur. Bu dönemde Galata Kulesi birkaç kez onarılmıştır.

Bu işlevlerinin yanında kule Osmanlı edebiyatı ve sanatını da etkilemiştir. Özellikle Osmanlı dönemi şairlerinden Nedim, "Galata Kulesi Şiiri" adlı ünlü eserinde kuleden şöyle bahseder;

“Galata Kulesi yüksek yerde,

Semt-i İstanbul’dan gözleri göklerde;

Göklerden havalanan şahinlere,

Sarayın selamı olsun o yüce yerde.

İçinde girift merdivenler var,

Karanlık bir gece nereye var?

Nereye çıktım bu güneşli yerden?

Nereye vardım bu işte berden?

Sen ki, bu kuleye şahsımıza diktiler;

Biz, bu kulede enbiyayı göklerden seçtik;

Güzelim şehrimizi sana baktık;

Seni seyreyledik, biz de seyrettik.”

Galata Kulesinin tarihi ve kültürel önemini şu maddelerle özetlemek mümkündür:

1) Savunma ve Gözetleme: Kule başlangıçta şehrin savunması için bir gözetleme kulesi ve deniz feneri olarak inşa edilmiştir. Haliç'in kuzey ucunun ve liman girişinin izlenmesinde ve korunmasında önemli bir rol oynamıştır.

2) Güç Sembolü: Galata Kulesi, Bizans ve Ceneviz dönemlerinde güç ve prestijin sembolü haline gelmiştir. İstanbul'un en yüksek binası olarak egemen güçlerin gücünü ve etkisini göstermiştir.

3) Rasathane: 16. yüzyılda ünlü astrolog Takiyüddin Efendi kulenin tepesine bir gözlemevi eklemiştir. Bu, bilimsel gözlem ve çalışma merkezi olarak önemini daha da artırmıştır.

4) Restorasyon ve Koruma: Kule, tarihi boyunca çeşitli restorasyonlardan geçmiştir. Kule, 18. yüzyılın sonlarında bir yangın sonucu tahrip olduktan sonra Sultan III. Selim döneminde restore edilmiştir. Bu restorasyon çalışmaları kulenin ve tarihi öneminin korunmasına yardımcı olmuştur.

5) Çeşitli İşlevler: Galata Kulesi yüzyıllar boyunca farklı amaçlara hizmet etmiştir. Osmanlı döneminde tersane mahkumları için bir hapishane olarak işlev görmüş ve aynı zamanda bir yangın gözlemevi olarak hizmet vermiştir. Günümüzde ise İstanbul'un tarihini ve kültürünü sergileyen bir sergi alanı ve müzeye dönüştürülmüştür.

6) İkonik Simgesel Yapı: Galata Kulesi, İstanbul'un ikonik bir simgesi haline gelmiştir.

Bugün Galata Kulesi İstanbul'un tarihi, kültürel ve turistik mirasının önemli bir parçasıdır. Bu tarihi süreç içerisinde sahip olduğu mimari, kulenin zaman içerisinde geçirdiği sayısız savaşlara ve restorasyon faaliyetlerine karşı dimdik ayakta tutmasına önemli bir katkı sunmuştur.

#Galata Kulesi #İstanbul #Tarih #İsa Kulesi
0
0
0
Kaynakça

Eyice, Semavi. “Galata Kulesi”. Türkiye Diynet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 13/313-316. Türkiye Diynet Vakfı, 1996.

Sağlam, H. S. "Galata Kulesi’nin Ceneviz Dönemine Yönelik Bir Yeniden Değerlendirme". YILLIK: Annual of Istanbul Studies 2 (2020): 53-80

Tanribuyurdu, Gülçin. “Klasik Türk Edebiyatına Yansıyan Yönleriyle ‘Galata’”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 6/1 (24 Ocak 2017), 21-42.



BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Şekerin Acı Tarihi

Şekerin Acı Tarihi

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER