Konya Bilim Merkezi İlimge

Boksör (Boxer) Ayaklanması: Çin İmparatorluğu’nun Son Çırpınışları

 Derya Bakır
 4 dk  181

Boksör Ayaklanması; Afyon Savaşları, ardından imzalanan Nanking Anlaşması ve zaman içinde Çin’de yaşanan mali zayıflamayla gelen halk arasında hayat şartlarının çok daha güçleşmesi sonucu, geneli Çinli halktan oluşan gizli bir cemiyetin yabancılara karşı yürüttüğü isyandır.

19. yüzyılın sonuna gelindiğinde, Çinli halk önceki savaşlar ve anlaşmaların dayattığı yükümlülüklerden dolayı yorgun bir haldeydi. Üst üste iki dönem hasattan verim alamamış, bunun üstüne çekirge istilaları nedeniyle durum daha da kötüleşmiş bir haldeydi ve köylerde sel baskınları olmuştu. Bu süreçte yabancılar ülke içerisinde cirit atmakta ve halk arasında Hristiyanlaşma da yayılmaktaydı. Halk arasında zamanla yabancı düşmanlığı baş gösterdi ve geneli spor alanında eğitimli olan “Boksör” olarak bilinen gizli bir cemiyet oluştu. Boksörler sadece halk arasından yaşam koşullarına ve yabancı istilacılara tepkili insanlardan oluşmuyordu, bizzat imparatorluktan da destek almış bir cemiyetti. Bunun hakkında döneminde imparatoriçe Ci Xi, boksörlere olan desteğini 11 Ocak 1900’de yayınladığı bildiride göstermişti. Bildiride, Çinli gizli cemiyetlerin Çin yaşam biçiminin bir parçası olduğu ve suç örgütleriyle karıştırılmaması gerektiği belirtiliyordu. Bir araya gelerek dövüş sanatlarıyla uğraşan Çinlilerin batılılara ve Hıristiyanlara karşı tehdit oluşturduğu fikrinden vazgeçilmesi gerektiği de ayrıca ifade ediliyordu. İmparatoriçenin bu açıklaması ülke içindeki yabancılar tarafından tepki çekti.

Boksör ayaklanması sürecinde cemiyet üyeleri birçok yeri basıp Hristiyan Çinlileri öldürdü. Bu süreçte Alman yetkili Baron Von Ketteler de öldürüldü. Bu durumdan korkup kaçan Çinli Hristiyanlar ve yabancılar büyükelçilik kışlasına sığındılar. Burada Birleşik Krallık, Almanya, Rusya, Japonya, ABD, Fransa, Almanya, İtalya, Avusturya-Macaristan temsilcileri bulunmaktaydı. Bu büyükelçilik kışlasında, ilerleyen süreçlerde besin kıtlığı yaşanmaması adına önlemler alınmaya başlandı. Bunlardan biri de Çinli Hristiyanlara yemek vermemekti. Bu insanlar, orada kaldığı süreçte bulabildikleri fare, ağaç kabuğu gibi şeyleri yiyerek hayatta kaldılar. Çinli Hristiyanların yaşadığı bu durumları, elçilik kışlasına sığınan diğer yabancılar yaşamamıştır.

Olaylar esnasında bölgenin yabancılara ait kısımları yakıldı ve bu yangında 4.000 iş yeri yandı. Bine yakın insanın bu isyanlarda öldürüldüğü bilinmektedir. Çin Başbakanlık Bürosu, yabancı diplomatlara ültimatomda bulunup yirmi dört saat içinde yabancıların, ülkeden gitmedikleri takdirde güvenliklerinin sağlanamayacağı bildirdi.


17 Temmuz 1900’de ateşkes verildi fakat bu ateşkes 27 Temmuz’a kadar sürdü. O sırada İmparatoriçe Ci Xi’nin yabancılara taze meyve sebze göndermesi, ateşkesi bir hafta daha uzattı. 4 Ağustos’ta çatışmalar tekrar hız kazandı. İngiliz Hindistan alayının yabancılara desteğe gelmesiyle düzensiz birlikler halindeki boksörlerde büyük zayiat oluştu. Ekim aylarında boksörlerin tek kalesi artık Bao Ding’di. Müttefik birlikler sistematik bir şekilde şehre girdiler ve sonunda 20 Ekim’de burayı ele geçirdiler. Şehrin alınması üstüne Alman General Von Waldersee şehrin yağmalanmasını ve ceza olarak yakılması emrini verdi.

İsyan sonrası, sekiz müttefik devlet tarafından bir mahkeme kuruldu ve sorumluların idamı istendi. Müttefikler sefer masraflarının karşılanmasını, öldürülen Japon ve Alman elçi için Almanya’ya ve Japonya’ya giderek özür dilenmesini ve kendilerinin adına anıt dikilmesini istediler. Ayrıca Çin, iki sene silah ve mühimmat ithalatı yapamayacaktı. Bu maddeler bir anlaşma değil, bir tavsiye olarak 22 Aralık 1900 yılında Çin sarayına gönderildi.

Sözde mahkeme sonrasında birçok idam gerçekleştirildi. İmparatorluk soyundan gelen isyancılar ise idam cezası hafifletilerek sürgüne tabi tutuldular. Aralık 1900’de yayınlanan bildiriye göre yabancıların can güvenliğinden imparatorluk sorumlu olacaktı.

Ayaklanma sürecinde ölen Alman yetkili Baron von Ketteler ve Japon diplomat Sugiyama için imparatoriçe ailelerine baş sağlığı ve özür dileklerini iletmiştir. 1901 yılında Boksör protokolüyle olaylar dindirilmiştir. Protokolle isyan bastırılmış ama ülke içerisinde var olan yabancı düşmanlığı sönmemiş, devam etmiştir.

#Boksör Ayaklanması #Çin iç savaşı #Çin isyanı
0
0
0
Kaynakça

Britannica, “Boxer Rebellion, Chinese History”, Erişim Tarihi: 12.12.2023, https://www.britannica.com/event/Boxer-Rebellion 

Görez, Feyza. “Boksör İsyanı’nda Pekin Kuşatması”, Çin Medeniyeti: Tarih, Kültür, Edebiyat, Felsefe "Prof. Dr. Bülent OKAY'ın 35. Meslek Yılı Anısına", (editörler: Chiang G., Ceylan F., Ceylan E.), Kesit Yayınları, 19-134, 2018.

Örmeci, Ozan. “ Çin Halk Cumhuriyeti- Birleşik Krallık İlişkileri”, 21. Yüzyılda Bütün Boyutlarıyla Çin Halk Cumhuriyeti Vol. 2 (editörler: Mesut Hakkı Caşın & Can Donduran & Sina Kısacık), Nobel Akademik Yayıncılık, 1256-1304, 2022.


BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Şekerin Acı Tarihi

Şekerin Acı Tarihi

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER