Konya Bilim Merkezi İlimge

1937 Haiti (Maydanoz) Katliamı

 Hilal Çelebi Akgün
 7 dk  133

Maydanoz katliamı, Ekim 1937'de Dominik Cumhuriyeti'nin kuzeybatı sınırında ve bitişik Cibao bölgesinin belirli kısımlarında yaşayan Haitililerin toplu bir şekilde öldürülmesi olayıdır. Katliamı, Dominik diktatörü Rafael Trujillo’nun emriyle ülkenin farklı bölgelerinden gelen Dominik Ordusu birlikleri gerçekleştirmiştir.

Katliam sonucunda Dominik sınırındaki Haiti nüfusunun neredeyse tamamı ya öldürülmüş ya da sınırdan kaçmak zorunda kalmıştır. Birçoğu, adadaki iki ülkeyi ayıran Dajabón Nehri üzerinden Haiti'ye kaçmaya çalışırken ölmüştür. Birlikler onları nehre kadar takip etmiş ve nehrin birkaç gün boyunca kan ve cesetlerle akmasına neden olmuştur. Katliam tahminen 14.000 ila 40.000 Haitili erkek, kadın ve çocuğun hayatına mal oldu. Dominik askerleri binlerce sivili sorguya çekerek her kurbanın "maydanoz" (perejil) kelimesini söylemesini istedi. Sanık, sorgulayıcıları tatmin edecek şekilde bu sözü telaffuz edemezse Haitili sayıldı ve öldürüldü.


Eskiden İspanyol kolonisi olan Dominik Cumhuriyeti, Hispaniola adasının doğu kısmındadır ve on milyonluk nüfusuyla toprakların sekizde beşini kaplar. Buna karşılık, eski Fransız Haiti, adanın batısında, sekizde üçünde yer almaktadır ve kilometrekare başına tahminen 200 kişiyle neredeyse tamamen aynı nüfusa sahiptir. Haiti-Dominik ilişkileri, toprak anlaşmazlıkları ve Hispaniola adasının kaynaklarına yönelik rekabet nedeniyle uzun süredir gergin durumdaydı. 1910-1930 yılları arasında Haitililer iş bulmak amacıyla komşu ülkeleri Dominik Cumhuriyeti ve Küba'ya yoğun bir şekilde göç ettiler. Haitililerin Dominik Cumhuriyeti'ne göçünün kesin sayısı henüz bilinmemektedir ancak Küba'ya göç edenlerin 200.000'den fazla olduğu tahmin edilmektedir. Pek çok yazar arasında Haiti-Dominik Cumhuriyeti göç koridoru, coğrafi yakınlık nedeniyle Haiti-Küba göçünden çok daha önemli görülmektedir. Öte yandan Haitililerin Dominik Cumhuriyeti'ne büyük akını, iki devlet arasındaki ilişkiyi daha da karmaşık hale getirdi.

Sınır bölgelerini büyük şehirlere bağlayan yolların yetersiz olması nedeniyle, Dominik pazarlarıyla iletişim o kadar sınırlıydı ki sınırın küçük ticari fazlası yavaş yavaş Haiti'ye doğru kaydı. Dahası, Dominik hükümeti gevşek sınır bölgelerini, sınırı kolaylıkla geçerek aynı zamanda silah ve yandaş toplayabilecek devrimci grupların olası oluşumu açısından bir sorumluluk olarak görüyordu.

Haiti karşıtlığının güçlü bir savunucusu olan Dominik diktatörü Rafael Trujillo, 2 Ekim 1937'de Dajabón eyaletinde onuruna düzenlenen bir kutlama sırasında yaptığı kısa konuşmada Haiti toplumuna yönelik niyetini açıkça ortaya koydu. “Birkaç ay boyunca, kelimenin tam anlamıyla sınırı dolaştım. Nüfusun ihtiyaçlarını gördüm, araştırdım da araştırdım. Aralarında yaşayan Haitililerin yağmalamalarından, sığır, erzak, meyve vb. hırsızlıklarından şikâyetçi olan ve bu nedenle emeklerinin ürünlerini huzur içinde kullanmaları engellenen Dominiklilere şöyle yanıt verdim: 'Bunu düzelteceğim.' Ve biz zaten durumu düzeltmeye başladık. Şu anda Bánica'da üç yüz Haitili öldü. Bu önlemler devam edecek.”


Trujillo, Haitililerin Dominik sınır bölgesi sakinlerinden sığır ve mahsul çaldıkları yönündeki haberlere yanıt olarak harekete geçti ve ordusuna Dominik Cumhuriyeti'nin kuzeybatı sınırında ve bitişik Cibao bölgesinin belirli bölgelerinde yaşayan tüm Haitilileri öldürme emrini verdi. 2 Ekim ile 8 Ekim tarihleri arasında, çoğunlukla ülkenin diğer bölgelerinden gelen yüzlerce Dominik askeri Cibao'ya akın etti. Haitilileri öldürmek için tüfekler, palalar, kürekler, bıçaklar ve süngüler kullandılar. Haitili bebeklerin havaya atıldığı, askerlerin süngüleriyle yakalandığı ve ardından annelerinin cesetlerinin üzerine atıldığı bildirildi. Dominik askerleri binlerce Haitilinin kafasını kesti ve kalanları da Montecristi limanına götürdü, burada elleri ve ayakları bağlı olarak boğulmak üzere Atlantik Okyanusu'na atıldılar. Bazıları ise köpekbalıklarının dikkatini çekmek için yaralanmıştı. Sınırı geçip Haiti'ye dönmeyi başaran hayatta kalanlar, aile üyelerinin palalarla kesildiğini, askerler tarafından boğulduğunu ve çocuklarının kayalara ve ağaç gövdelerine vurularak parçalandığına dair hikâyeler anlattı. Ölenlerin çoğu Dominik Cumhuriyeti'nde doğmuştu ve sınır bölgelerindeki köklü Haiti topluluklarına mensup kimselerdi.

Haiti Devlet Başkanı Sténio Vincent ilk başta katliamla ilgili her türlü tartışmayı yasakladı ve 15 Ekim'de yaptığı açıklamayla Haiti ile Dominik Cumhuriyeti arasındaki iyi ilişkilerin herhangi bir zarar görmediğini açıkladı. Vincent'ın başlangıçta öldürülen işçiler için adalet talebinde bulunmadaki başarısızlığı, iki yıllık göreceli sessizliğin ardından başkent Port-au-Prince'te protestolara yol açtı. Vincent'ın Trujillo hükümetinden işbirliği ilişkisi ve mali destek aldığı biliniyordu. Aralık ayındaki başarısız darbe girişiminin ardından Haiti Cumhurbaşkanı, sonunda uluslararası bir soruşturma ve arabuluculuk istemek zorunda kaldı. Bir soruşturmaya katılmak istemeyen Trujillo, bunun yerine Haiti'ye tazminat teklif etti.

Sonunda ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ve Haiti Devlet Başkanı Sténio Vincent, Dominik hükümetinden 750.000 ABD Doları tutarında tazminat talebinde bulundu. 525.000 ABD Doları (2022 yılına göre 10.687.152,78 ABD Doları) ödendi. Ancak Haiti bürokrasisinin derinlerine kök salmış yolsuzluk nedeniyle hayatta kalanlara kişi başına ortalama yalnızca 2 sent verildi. 31 Ocak 1938'de Washington D.C.'de imzalanan anlaşmada Dominik hükümeti, katliamın "istenmeyen" Haitililerin yasadışı göçüne bir yanıt olduğunu savundu ve Trujillo'nun cinayetlerle ilgili "hiçbir sorumluluğu olmadığını" kabul etti. Anlaşma, Haiti ile Dominik Cumhuriyeti arasındaki göçü yasaklayan yeni yasalar oluşturdu. Trujillo'nun rejimi böylece Haiti karşıtı politikalarını meşrulaştırmak için uluslararası soruşturmayı kullanmış oldu.

Bundan sonra Trujillo, sınır bölgelerini Dominik Cumhuriyeti'nin ana şehirleri ve kentsel alanlarıyla daha yakından ilişkilendirmek için geliştirmeye başladı. Bu alanlar, modern hastaneler, okullar, siyasi merkezler, askeri kışlalar ve konut projelerinin yanı sıra sınır bölgelerini büyük şehirlere bağlayan bir otoyolun eklenmesiyle modernize edildi. Ek olarak, 1937'den sonra kotalar Dominik Cumhuriyeti'ne girmesine izin verilen Haitililerin sayısını kısıtladı ve katı ve çoğu zaman ayrımcı bir sınır politikası yürürlüğe girdi. Mülteciler sıtma ve gripten ölürken, Dominikliler güney sınır bölgelerindeki Haitilileri sınır dışı etmeye ve öldürmeye devam etti.

Katliamın popüler adı, diktatör Trujillo'nun askerlerine sınırda yaşayanların yerli Afro-Dominikliler mi yoksa göçmen Afro-Haitililer mi olduğunu belirlemek için uygulattığı paroladan gelmektedir. Dominik askerleri bir maydanozu uzatıp ne olduğunu sordular. Kişinin İspanyolca maydanoz (perejil) kelimesini nasıl telaffuz ettiği kaderini belirledi. Haiti dilleri, Fransızca ve Haitili Kreyol dilinde r'yi sırasıyla küçük dilli bir yaklaşım veya sesli damaksıl sürtünmeli olarak telaffuz eder, bu nedenle onları konuşanlar Dominik Cumhuriyeti'nin dili olan İspanyolca'nın keskin r’sini telaffuz etmekte zorluk çekebilirler. Ayrıca, yalnızca İspanyolca, j'yi sessiz sürtünmeli olarak h’ye yakın bir şekilde telaffuz eder. Fransızca veya Haiti Kreyolu ise j’yi c şeklinde telaffuz eder. İspanyolca olarak telaffuz edebildiklerinde askerler onları Dominikli olarak kabul edip yaşamalarına izin veriyorlardı ancak Fransızca veya Kreyolca telaffuz ederlerse onları Haitili olarak kabul edip idam ediyorlardı.

Bazı kaynaklara göre katliamda, Trujillo'nun doğrudan emriyle kuzey sınırında yaşayan tahmini 20.000 Haitili öldürüldü. Ancak çeşitli nedenlerden dolayı kurbanların kesin sayısını hesaplamak mümkün değildir. Dominik Ordusu cinayetlerin çoğunu izole bölgelerde gerçekleştirdi ve çoğu zaman hiçbir tanık bırakmadılar. Dahası, pek çok ceset ya köpekbalıkları tarafından tüketilecekleri denize atıldı ya da asidik toprağın onları bozduğu ve adli araştırmacıların mezardan çıkarabileceği hiçbir şey bırakmadığı toplu mezarlara gömüldü.

Haiti Devlet Başkanı Élie Lescot ölü sayısını 12.168 olarak açıkladı. Haitili tarihçi Jean Price-Mars 12.136 ölüm ve 2.419 yaralanmanın olduğunu dile getirmektedir. Dominik Cumhuriyeti'nin geçici Dışişleri Bakanı ise ölü sayısını 17.000 olarak açıkladı. Dominikli tarihçi Bernardo Vega ise 35.000 kadar tahmin etmektedir.

#Haiti #Rafael Trujillo #Katliam
0
0
0
Kaynakça

Paulino, Edward, "Bearing Witness to Genocide: The 1937 Haitian Massacre and Border of Lights". Afro-Hispanic Review, 32 (2): 2013, 111–118. Erişim Tarihi: 01 Aralık 2023, https://www.jstor.org/stable/24585148 

Turits, Richard Lee, “Foundations of Despotism: Peasants, the Trujillo Regime, and Modernity in Dominican History”, Stanford University Press, 2004.

Turtis, Richard Lee, "A World Destroyed, A Nation Imposed: The 1937 Haitian Massacre in the Dominican Republic", Hispanic American Historical Review, 82 (3), 2022, 589–635. Erişim Tarihi: 30 Kasım 2023, https://www.researchgate.net/publication/31350096_A_World_Destroyed_A_Nation_Imposed_The_1937_Haitian_Massacre_in_the_Dominican_Republic 

Wucker, Michele, “Why the Cocks Fight: Dominicans, Haitians, and the Struggle for Hispaniola”, Hill and Wang, 2014.



BENZER MAKALE
Öğretmen Değil Rehber

Öğretmen Değil Rehber

Çoğu zaman kendisine atfedilen kutsallıkla birlikte anılan öğretmenlik mesleğinin de bir tarihsel süreci...

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Pelerinin Altındaki Hançer: Sicarii Suikast Örgütü

Sicarii olarak tanımlanan grup adını suikast faaliyetlerinde kullanılan hançerden almaktadır. Kısa ve kıvrımlı olan...

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Birlik ve Konfederasyon Mücadelesi: Amerika iç Savaşı

Amerikan İç Savaşı, ekonomileri tarıma dayalı olan ve köleleri iş gücü olarak kullanan Güney...

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Son İsrail-Arap Savaşı: Yom-Kippur Muharebesi

Suriye ve Mısır önderliğinde Arap Devletleri 1973 yılının 6 Ekim’ine denk gelen Ramazan ayının onuncu gününde,...

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar Efsanesi ve Siyonizm

Vaat Edilmiş Topraklar (Arz-ı Mev’ud), Tanrı'nın Hz. İbrahim'e ve onun soyundan gelenlere verdiğine inanılan...

Naziler ve Siyonist Ortakları

Naziler ve Siyonist Ortakları

Hitler'e karşı savaş başladığında neredeyse tüm Yahudi örgütleri müttefiklerle güçlerini...

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

İsrail’i Kuran Terörist Örgütler: Haganah, Irgun ve Lehi

Ortadoğu'yu kan gölüne çeviren İsrail'in kuruluş süreci de katliamlarla doludur. İsrail'in...

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

Protestanlık Uğruna Bir Savaş: 30 Yıl Savaşı

30 yıl savaşları 1618-1648 yılları arasında Almanya merkezli gerçekleşen ama bütün Avrupa’yı içine...

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

Üç Kralın Savaşı: Vadisseyl Muharebesi

1578 yılında Portekiz Kralı, Muhammed El Mütevekkil’e destek vermek amacıyla ordusuyla Fas’a çıkarma...

Şekerin Acı Tarihi

Şekerin Acı Tarihi

Günümüzde neredeyse her alanda kullandığımız bir ürün olan şeker, Hindistan'dan başlayarak...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER