Konya Bilim Merkezi İlimge

Zerdüştlükte Cenaze Töreni ve Sessizlik Kuleleri

 Raziye Betül Dikmen
 3 dk  1786

Mecusilik olarak bilinen Zerdüştlük, Zerdüşt (Zoroaster) tarafından yaklaşık 3.500 yıl önce İran’da ortaya çıkan ve günümüzde hala müktesebi bulunan bir dindir. Ancak Zerdüştlerin nüfuslarının az sayıda olduğu ve İran’da azınlık olarak yaşadıkları bilinmektedir. Azınlık statüsünde bulunan Zerdüştler, dinlerinin gerektirdiği törenleri kendi kurallarına uygun şekilde yürütmektedir.

Her canlının nihai sonu ölümdür. Ölümün  ardından geride kalanların ölen kişi adına gerçekleştirmeleri gereken bir cenaze töreni uygulanmaktadır. Bu cenaze törenleri ölen kişinin dinine ve kültürüne göre değişiklik göstermektedir. Zerdüştlükte uygulanan cenaze törenleri de kendi inançları çerçevesinde şekillenmektedir. Bir kişinin ölümünün yaklaştığı hissedilen durumlarda rahip çağrılmakta ve dualar okuyarak kişi rahatlatılmaktadır. Kişi öldükten sonra geride kalanlar cesedin ortadan kaldırılması için gerekli hazırlıklara başlamaktadır.


İlk olarak ceset yıkanmakta ve kefenlenmektedir. Hazırlanan ceset Dahme/Dakhme’ye gidene kadar bir odada bekletilmektedir. Cesedin yanına bir köpek bağlanmakta ve köpeğin cesede yaklaşmaya çalışan kötü güçlere engel olacağına inanılmaktadır. Sag-did olarak bilinen bu tören boyunca cesedin olduğu odada kutsal metinlerden pasajlar okunmaktadır.

Zerdüştlükte ölümden sonra gerçekleştirilen cenaze törenlerinde dikkat çekici olan bir nokta “Dakhme/Dahme” olarak bilinen ve İngilizcesi “tower of silence”, yani "sessizlik kulesi" anlamına gelen yapıların kullanılmasıdır. Dahme kuleleri kirli kabul edildikleri için insanların yaşadıkları yerlerden uzak mekanlarda bulunmaktadır. Bu kuleler dışarıdan bakanların görmemesi için yüksek duvarlarla çevrilmiştir. Dahmeler, ölen kişilerin cesetlerinin ortadan kaldırılması amacıyla kullanılan yapılardır. Sag-did töreninin ardından ceset Dahme adı verilen kulelere götürülmek üzere demir bir tabuta yerleştirilmektedir. Dahme'ye yaklaşmanın sıradan insanları lanetleyeceğine inanılması nedeniyle görevliler dışında kimse Dahme kulelerine girmemektedir. Salar adı verilen bu görevliler belli bir uzaklıktan cesedi alarak Dahme kulesine götürmekte ve orada cesedin kefenini açarak kuşların yemesi için hazır hale getirmektedir. Ceset ne kadar çabuk yok olursa ruhun da bir o kadar memnun olacağına inanılmaktadır. Cesedin yok olmasının ardından geride kalan kemikler görevliler tarafından toplanmakta ve Dahme'nin ortasında bulunan bir deliğe atılarak üzerine kireç dökülmektedir.


Zerdüştlerin cesetlerini ortadan kaldırmak için Dahme uygulamasını tercih etmelerindeki en önemli etken kirli olarak kabul edilen cesedin, maddeyle temasının engellenmesidir. Günümüzde İran’da bulunan Zerdüştler çeşitli nedenlerle dahme uygulamasını bırakmak zorunda kalmışlar, cesetleri Dahme kulelerine bırakmak yerine gömmeye başlamışlardır. Fakat cesetleri gömerken toprağa temas etmemesi için mezara ilk olarak tenekeler yerleştirilmekte, ardından ceset tenekenin üzerine yatırılmaktadır. Cesedin üzeri kapatılırken de beton bloklar kullanılarak cesedin toprakla teması engellenmektedir. Zerdüştler cesetlerini bu şekilde ortadan kaldırıyor olsalar da onlar için esas olan ceset ortadan kaldırma yönteminin cesedin dahme kulelerine bırakılma olduğu bilinmektedir.


Cesedin ortadan kaldırılmasının ardından geride kalanlar ölen kişinin ruhu için Zerdüştlüğün kutsal kitabı olan Avesta’dan bölümler okumaktadır. Ölenin ardından ağlamanın, ölen kişinin Çinvat köprüsünden geçişini zorlaştıracağına inanılmaktadır. Bu nedenle ölen kişinin ardından ağıt yakmak, gözyaşı dökmek Zerdüştlükte doğru kabul edilmemektedir.

#mecusilik #zerdüştlük #cenaze #sessizlikkulesi
0
1
0
Kaynakça

Küçük Abdurrahman vd. Dinler Tarihi. Ankara: Berikan Yayınevi, 2018.

Can, Cahit. “Zerdüştçülük, Zerdüşt ve Hukuk (Avesta)”. Hukuk Fakültesi Dergisi 1 (ts.).

Modi, Jivanji Jamshedji. The Religious Ceremonies and Customs Of The Parsees. Bombay: Book-Sellers Publisher, 2011.

Sular, M. Emin. “Geçmişten Günümüze İran Zerdüştilerinde Defin Şekilleri”. Bitlis Eren Üniversitesi SBE Dergisi.

Yemenlioğlu, Mazhar Murat. Dinler Tarihi. İstanbul: Gelenek Yayıncılık, 2016.

Alıcı, Mehmet. “Mecusilik”. Dinler Tarihi El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları, 2015.

Eliade, Mircea. Dinsel İnançlar Tarihi. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2003.

Akyar, Nevfel. Zerdüştlükte Ahiret İnancı ve Cenaze Törenleri. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2018.

Tokarev Sergei Aleksandrovich, Dünya Halklarının Dinler Tarihi. Ozan Yayıncılık, 2006.

Yıkmaz, Yusuf. “Ruhun Yeniden Dirilmesi Unsuru Üzerinden Zerdüştlük-Yahudilik Etkileşimi”. On sekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11 (2017).

TDV İslâm Ansiklopedisi. “MECÛSÎLİK”. Erişim 04 Mart 2023. https://islamansiklopedisi.org.tr/mecusilik 

BENZER MAKALE
Hristiyanlıkta İkon Anlayışı

Hristiyanlıkta İkon Anlayışı

Yunanca “eikon” sözcüğünden gelen ikon veya ikona, imge, simge, tasvir anlamlarına gelmektedir....

İstanbul Fener Rum Patrikhanesi

İstanbul Fener Rum Patrikhanesi

1054 yılında Hıristiyan kiliseler arasında yaşanan büyük ayrılığın ardından İstanbul'da Roma'dan bağımsız...

Mabedin Kurtuluş Bayramı Hanuka

Mabedin Kurtuluş Bayramı Hanuka

“Işık Festivali”, “Makkabi Bayramı” olarak da bilinen Hanuka, Yahudiler tarafından her yıl Kislev...

Evanjelizm ve Amerika Örneği

Evanjelizm ve Amerika Örneği

Evanjelizm’in Amerika’ya girmesi ve burada sağlam şekilde inşa edilmeye başlaması, İngiltere’de ortaya...

Ölmüş Ataların Geride Kalanları Ziyarete Geldiği Gün: Bon Festivali

Ölmüş Ataların Geride Kalanları Ziyarete Geldiği Gün: Bon Festivali

Obon olarak da adlandırılan Bon festivali, Japonya’da “ataları anma bayramı” olarak kutlanmaktadır. Bon...

Caynizm ve Ahimsa Prensibi

Caynizm ve Ahimsa Prensibi

Caynizm’in dünya üzerinde tanınması ve yaygınlık kazanmasında etkili olan en önemli inanç “ahimsa”...

Şiilik ve Ana İlkeleri

Şiilik ve Ana İlkeleri

Şia, Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ali’nin nass ile halife oluğuna inanır ve imametin kıyamete kadar...

Son Akşam Yemeği Tablosunun Kökeni ve Evharistiya

Son Akşam Yemeği Tablosunun Kökeni ve Evharistiya

Leonardo da Vinci denilince akla gelen eserlerinden biri de hiç şüphesiz Milano’da Santa Maria delle Grazie...

Yahudi Aydınlanma Hareketi: Haskala

Yahudi Aydınlanma Hareketi: Haskala

Yahudiler yüzyıllar boyunca seçilmiş halk olmaları nedeniyle kendilerini her zaman diğer toplumlardan ayrı tutmuş...

Sathya Sai Baba Hareketi

Sathya Sai Baba Hareketi

Aziz Shirdi Sai Baba'nın reenkarnasyonu olduğu kabul edilen Sathya Sai Baba'nın, Hindistan'da başlattığı...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER