Konya Bilim Merkezi İlimge

Tarihteki İlk Dünya Haritaları ve Çizen Dehalar

 Hatice Durak
 2 dk  1365

İslam ilim geleneğinde geçmişten beri yaşanan ilerlemeler o dönemlerden günümüze dek İslam Medeniyeti adına önemli gelişmelere ve keşiflere yol açmıştır. Müslüman ilim adamları coğrafya, matematik, astronomi ve diğer ilimlerle yakından ilgilendikleri için haritacılıkta bir hayli maharet kazanmışlardır. Seyahatler yaparak gezip gördükleri yerleri veya tanımadıkları kıtaları çizerek dünyayı resmetmişlerdir.

Bu gelişmelerin yaşanmasına katkı sunan isimlerden birisi de 10. yüzyılda yaşamış olan İbn Havkal’dır. Bağdat’ta yetişen İbn Havkal 943 yılında Arap Yarımadası ile başladığı seyahatlerini Kuzey Afrika, Mısır, İspanya, Doğu Anadolu, Azerbaycan, Batı Türkistan ve Sicilya gibi pek çok bölgeyi gezerek tamamlamıştır. İbn Havkal bu seyahatler neticesinde elde ettiği bilgileri Ṣûretü’l-arż isimli eserinde haritalı bir şekilde derlemiştir. İslam'dan önce Akdeniz havzası ile ilgili harita çalışmaları Batlamyus’a aitti. Bu havza ile ilgili alana öncülük eden isimlerden biri de ilk dünya haritasını çizen kişilerden biri olan İbn Havkal'dır. 

İbn Havkal’ın muasırlarından biri ve matematik, astronomi, kimya gibi önemli alanlara vakıf olan Biruni (973-1051) coğrafya alanına önemli katkılar sunmuştur. Boylamların belirlenmesi ile alakalı yeni yöntemler geliştirmiş ve şehirlerin yerlerinin belirlenmesi konusunda çalışmalar yapmıştır.

12. yüzyıl coğrafyacılarından biri olan İdrisi ise Endülüs'te Norman Kralı'nın isteğiyle dünya haritalarının en gelişmiş modelini ortaya koymuştur. Batlamyus’un yaptığı çalışmalardan faydalanmış ve onun haritaları üzerinde çalışmalar yaparak önemli değişikliklere imza atmıştır.


15-16. yüzyıllar arasında yaşamış olan Piri Reis ise Osmanlı döneminin meşhur haritacı ve denizcisidir. 1513 tarihinde Kahire’de yaptığı ilk dünya haritasını dönemin padişahı Yavuz Sultan Selim’e sunmuştur. 1528 yılında çizdiği ikinci haritayı ise Kanuni’ye sunmuştur. Piri Reis çizdiği bu iki dünya haritası ve Kitab-ı Bahriyye isimli eseriyle büyük ün kazanmıştır.

#Dünya Haritası #İbn Havkal #İdrisi #Piri Reis
0
0
0
Kaynakça

Bostan, İdris. “Pîrî Reis”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 34. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2007.

Hızlı, Mefail (ed.). Tekerrürden Tefekküre Tarih. Siyer Yayınları, 2022.

Şeşen, Ramazan. “İbn Havkal”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 20/34-35. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1999.

Şeşen, Ramazan. “İdrîsî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 21/493-495. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2000.


BENZER MAKALE
Jeolojide Bir Devrim: Kıtaların Kayması Teorisi

Jeolojide Bir Devrim: Kıtaların Kayması Teorisi

Levha tektoniği, Dünya'nın yer kabuğunun yavaş yavaş hareket ettiği fikrini ortaya koyan bir teoridir. Yer kabuğu...

Endülüslü Müslümanların Atlantik Okyanusunu Keşfetme Girişimleri

Endülüslü Müslümanların Atlantik Okyanusunu Keşfetme Girişimleri

Coğrafyacı al-Mas’udi, İber yarımadasında yaşayan Müslüman Arapların Atlantik okyanusunu keşfetmek amacıyla...

Babil ve Asma Bahçeleri

Babil ve Asma Bahçeleri

Babil tarihi, Mezopotamya'daki Babil kentinin tarihini kapsar. Babil, günümüzde Irak'ın güneyinde...

Tikal Tapınağı: Mayalar’ın Mimari Harikası

Tikal Tapınağı: Mayalar’ın Mimari Harikası

Tikal Tapınağı, Maya uygarlığı tarafından M.Ö. 4. yüzyılda inşa edilmiştir. Tikal, Maya uygarlığı döneminde...

Mısır Piramitleri: Antik Mimarinin Büyüleyici Yapıları

Mısır Piramitleri: Antik Mimarinin Büyüleyici Yapıları

Mısır Piramitleri, insanlık tarihindeki en etkileyici mimari başarılardan bazılarıdır.

Angkor Vat Tapınağı

Angkor Vat Tapınağı

Angkor Vatı, Kamboçya'da bulunan ve dünyanın en önemli arkeolojik bölgelerinden biri olan Angkor...

Baharatın Tarihi ve Baharat Yolu

Baharatın Tarihi ve Baharat Yolu

Antik ticaret yollarından oluşan bir ağ olan Baharat Yolu, baharatların menşe yerlerinden uzak noktalara taşınmasını kolaylaştırarak...

Dünyanın Devletsiz Kıtası Antarktika ve Antarktika Antlaşması

Dünyanın Devletsiz Kıtası Antarktika ve Antarktika Antlaşması

Dünya üzerinde hiçbir devletin söz hakkının olmadığı, insanlar tarafından kolonileştirilmemiş, yerli...

Orta Çağ Dünyası Kaşifi: İbni Battuta

Orta Çağ Dünyası Kaşifi: İbni Battuta

Faslı bir alim ve seyyah olan İbn Battuta, dönemin tüm kaşiflerinden daha uzaklara giderek yaptığı olağanüstü...

Aztek Başkenti: Tenochtitlan

Aztek Başkenti: Tenochtitlan

Güney Amerika’nın kadim halkları arasında yer alan Aztek İmparatorluğunun başkenti konumundaki Tenochtitlan,...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER