Konya Bilim Merkezi İlimge

Sihirli Mermi Kuramı

 Feyza Güsün
 4 dk  508

Sihirli mermi kuramı bir kitle iletişim kuramıdır. Bu kitle iletişim kuramı, Harold Lasswell tarafından kitle iletişim araçlarının ilk çıktığı yıllarda ortaya atılmıştır. Kuram o dönemdeki kitle iletişim araçlarının gücünü ve etkisini temele almaktadır. Hipodermik iğne modeli olarak da anılan bu kuram, siyasal iletişime yakın olduğu düşünülen bir teoridir. Çünkü bu kuramda mesaj, belli bir beklenti ve arayış içinde olan insanlar üzerinde büyük bir etki oluşturabilmektedir.

Harold D. Lasswell, Amerikalı bir siyaset bilimci ve iletişim teorisyenidir. Lasswell, iletişim teorisine önemli katkılarda bulunmuş ve iletişimi siyasi süreçlerle ilişkilendirmiştir. En bilinen çalışmalarından biri olan "Who-Says What-In Which Channel-To Whom-With What Effect?" (Kim, Ne Hakkında, Hangi Kanalda, Ne Etkiyle Söyler?) sorularını ele aldığı çalışmasında geliştirdiği iletişim modeli, iletişimin temel unsurlarını ve bileşenlerini anlamak için bir çerçeve sunar. 

“Sihirli mermi" veya "Hipodermik İğne Teorisi", 1930'larda ve 1940'larda Nazi propagandacıları ve Hollywood tarafından kullanılan kitle iletişim araçlarının etkisine ilişkin ilk gözlemlere dayanmaktadır. Laswell'in sihirli mermi kuramı, kitle iletişiminin tek yönlü bir süreç olduğunu ve kitle iletişim araçlarının izleyiciler üzerinde doğrudan ve kontrollü bir etkiye sahip olduğunu savunmaktadır. Bu kuram, kitle iletişim araçlarının izleyicileri üzerinde güçlü bir ikna gücüne sahip olduğunu ve izleyicileri istediği gibi yönlendirebileceğini öne sürer. Kitle iletişim iletileri sembolik anlamda “mermilere” benzerler ve her göze ve kulağa çarpan bu mermiler insanların düşünce ve hareketlerine doğrudan, anında ve aynı türde etki etmektedir. Bu nedenle de güçlüdürler. Sihirli mermi kuramı temelde beş soruya yanıt aradığını varsayar:

Kim? (Kim söylüyor?), Ne? (Ne söyleniyor?), Kime? (Kime söyleniyor?), Hangi Kanal Üzerinden? (Hangi araçlar veya kanallar kullanılıyor?), Ne Etkiyle? (Etki veya sonuç nedir?)


Lasswell özellikle 1920'lerden 1930'lara kadar olan dönemde medyanın insanların davranışlarına ve tutumlarına doğrudan etki edebileceği fikrini destekleyen bir yaklaşım geliştirmiştir. "Sihirli Mermi" olarak adlandırılan bu model, medyanın ilettiği mesajların toplumun bireylerine "hipodermik iğne" gibi etkili bir şekilde enjekte edildiği düşüncesini temel alır. Yani medyanın mesajları, alıcıların zihinlerine direkt olarak ve hızla işler, bireylerin düşüncelerini, tutumlarını ve davranışlarını kolayca etkiler. Bu model, medyanın gücünü ve etkisini vurgulayarak, mesajların insanların bilinçaltına nüfuz ettiği düşüncesini taşır.

Modele göre medya içerikleri izleyicilere veya okuyuculara bir tür "sihirli mermi" gibi etkili mesajlar sunar. Medya, mesajlarını tek taraflı ve müdahale edilemez bir şekilde sunar ve toplumun bireyleri bu mesajlara direnç gösteremezler. Bu düşünceye göre medya kuruluşları mesajlarını bireyleri etkilemek, yönlendirmek ve manipüle etmek amacıyla tasarlar. Bu modelin birkaç tane temel ilkesi bulunmaktadır. 

Doğrudan Etki: Bu model, medyanın mesajlarının insanların zihinlerine doğrudan ve etkili bir şekilde işlediğini varsayar. Mesajlar, alıcıların düşünme veya sorgulama sürecine girmeden hemen kabul edilir.

Pasif Alıcılar: Modelde, alıcılar pasif ve etkisiz varlıklar olarak görülür. Medya mesajlarına karşı direnç gösteremezler ve mesajların etkisine maruz kalırlar.

Toplumun Homojenliği: Bu modelde, toplum homojen bir yapıya sahiptir ve her birey medya mesajlarına aynı şekilde tepki verir. Farklı arka planlar, inançlar veya değerler göz ardı edilir. 

Günümüzde kabul görmeyen bu model, gerçek dünyadaki iletişimin daha karmaşık ve etkileşimli olduğunu göz ardı eder. İletişimde medyanın etkisi, bireylerin önceki deneyimleri, inançları, sosyal çevreleri ve diğer faktörler tarafından şekillenir. Daha modern iletişim teorileri, bireylerin aktif alıcılar olduğunu, medya mesajlarını filtrelediklerini, yorumladıklarını ve kendi bağlamlarında anlamlandırdıklarını vurgular.

Günümüzde, kitle iletişim araçlarının izleyiciler üzerinde çok daha karmaşık ve nüanslı bir etkiye sahip olduğu kabul edilmektedir. İzleyiciler, kitle iletişim araçlarının mesajlarını kendi inançları, değerleri ve deneyimleri çerçevesinde yorumlar ve değerlendirir. Bu nedenle kitle iletişim araçlarının izleyicileri üzerinde doğrudan ve kontrollü bir etkisinden bahsetmek mümkün değildir.

#SihirliMermi #Hipodermik İğne #Kitle İleişim Kuramı #Harold D. Lasswell
0
0
0
Kaynakça

Çakı, Caner. “Hipodermik İğne Modeli Bağlamında Nazi Propagandasının Walt Disney Çizgi Filmlerinde Eleştirisi”, İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 8(1), 2019, 292-307.

Sabancı, Semiramis Yağmur, “Sosyal Medya Okuryazarlığı: Facebook Ve Instagram Örneği”, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı Medya Ekonomisi Ve İşletmeciliği Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2018.

Simply Sociology. “Hypodermic Needle Theory [Magic Bullet Theory]”, Erişim Tarihi: 18.08.2023. https://simplysociology.com/hypodermic-needle-theory.html 

Digital Dinasour. “The Power of Social Media: A modern examination of the hypodermic needle/magic bullet theory”, Erişim Tarihi: 18.08.2023. https://campuspress.stir.ac.uk/ljgblogprepp22/2020/07/07/the-power-of-social-media-a-modern-examination-of-the-hypodermic-needle-magic-bullet-theory/ 


BENZER MAKALE
Simgesel Etkileşimcilik ve Toplumsal Benlik

Simgesel Etkileşimcilik ve Toplumsal Benlik

Toplum düzeyinde “şey”lere yani yaşam döngüsünde karşımıza çıkan nesnelere anlam...

Çatışma Kuramı ve Eşitsizlikler Arenası Toplum

Çatışma Kuramı ve Eşitsizlikler Arenası Toplum

Bireylerin bir araya gelerek oluşturduğu aktif yapı toplum olarak tanımlanır. Bu sosyal yapı birtakım dinamikler ile bir...

Konyalı Hıristiyanlar ve Marunilik

Konyalı Hıristiyanlar ve Marunilik

Maruni cemaatinin kurucusu Aziz Marun’dur. 4. yüzyılın ortalarında Suriye'de doğan Marun, davet çalışmalarıyla...

D’Hondt Sistemi

D’Hondt Sistemi

D'Hondt sistemi, seçimlerde kullanılan seçim yöntemlerinden biridir. Bu sistem, birçok ülkede,...

Etruria Bölge Halkı: Etrüskler

Etruria Bölge Halkı: Etrüskler

Etrüskler, M.Ö. 9. yüzyılda Tiren Denizi'nin kuzeyindeki Etruria bölgesinde, bugünkü...

Kültür Endüstrisi: Kültürel Üretim ve Tüketimin Yeni Yüzü

Kültür Endüstrisi: Kültürel Üretim ve Tüketimin Yeni Yüzü

Kültür endüstrisi, sanat, edebiyat, film, müzik, yayıncılık, tiyatro gibi alanlarda üretilen ve...

Kültürel Eleştiri ve Toplumsal Dönüşümün Kaynağı: Frankfurt Okulu

Kültürel Eleştiri ve Toplumsal Dönüşümün Kaynağı: Frankfurt Okulu

Frankfurt Okulu'nun kökenleri, 1923 yılında Frankfurt Üniversitesi'nde Max Horkheimer önderliğinde...

Biz ve Onlar: Toplumsal Kimlik Kuramı

Biz ve Onlar: Toplumsal Kimlik Kuramı

Herkesin tuttuğu bir takım, desteklediği bir ideolojik grup veya benzeri bir oluşum vardır. Peki kendinizi bu oluşumlarla...

Planlanmış Davranış Teorisi

Planlanmış Davranış Teorisi

Birey davranışları uzunca zamandır çözmeye ya da anlamlandırmaya çalıştığımız bir olgudur. Toplumu doğru...

Gösterişçi Tüketim

Gösterişçi Tüketim

Kişinin çevresine statüsünü göstermek veya satın aldıklarıyla itibar kazanmak amacıyla yaptığı...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER