Konya Bilim Merkezi İlimge

Neturei Karta ve Anti-Siyonist Söylem

 Raziye Betül Dikmen
 3 dk  75

Siyonizm karşıtı Yahudi bir grup olan Neturei Karta, çağdaş Yahudi siyasetine karşı çıkması ve İsrail’e karşı Filistinli aktivistlerle işbirliği yapması nedeniyle farklı bir yere sahiptir. Aramice “şehrin koruyucuları” anlamına gelen Neturei Karta, dindar Yahudilerden oluşmakta ve gerçek Yahudi kurtuluşunun siyasi egemenlik ile değil tanrısal yollar ile gerçekleşmesi gerektiğine inanmaktadır.

Neturei Karta isminin kökeni Kudüs Talmudu’nda (Hag. 76:3) anlatılan şu rivayete dayanmaktadır: 3. yüzyılda teftiş için Yahudi şehirlerine gönderilen üç haham, şehri gezdikten sonra şehrin muhafızlarını görmek istediklerini söylerler. Orada bulunanlar, şehirde devriye gezen güvenlik güçlerini hahamlara getirince, hahamlar bunların şehrin muhafızları değil, şehrin yok edicileri olduklarını söyler. Şehrin muhafızlarının kimler olduklarını Mezmurlar’dan bir pasajla açıklar ve Mezmurlar 127’de geçen ifadeye göre “şehrin muhafızları, oranın âlimleri ve yazıcılarıdır” derler. Bu rivayetten de anlaşıldığı üzere Mezmurlar’a göre şehrin muhafızları Tevrat ve Mişna âlimleri olarak kabul edilmektedir.

Neturei Karta, 1912 yılında kurulmuş olan Agudat Yisrail yani “İsrail Birliği” isimli yapıya dayanmaktadır. Siyonizme karşı olarak kurulan ve güncel sorunlara Tevrat’a uygun çözümler bulmayı amaçlayan Agudat Yisrail, zaman içerisinde amaçlarından koparak Siyonistlerle yakınlaşmıştır. Agudat Yisrail içinde bu durumu kabul etmeyen bir grup Yahudi, 1935 yılında Agudat Yisrail’den ayrılarak yeni bir grup kurmuştur. Neturei Karta ismini de ilk kez 1938 yılında kullanmışlardır. Amram Blau önderliğinde kurulan bu grup başlangıçta örgütlü bir yapı olmamasına rağmen zaman içerisinde önderlerinin ölümünün ardından hızla örgütsel bir hal almıştır. Örgütlü bir yapı haline geldikten sonra Neturei Karta’ya dâhil olan Yahudilerin sayısı hızla artmış ve İsrail içerisinde etkili olmaya başlamışlardır.


Siyonizme düşman olan Neturei Karta, onları dinsizlik ile suçlamaktadır. Siyonizmin bir çıktısı olarak İsrail devletinin meşruluğunu kabul etmemektedir. Neturei Karta’nın İsrail devletine karşı çıkmasının nedeni, İsrail devletinin Mesih gelmeden önce kurulmuş olmasıdır. Yahudilerin tanrının emirlerine uymakla yükümlü olduğunu, İsrail devletinin Yahudiliğin özüne aykırı olduğunu kabul etmektedirler. Neturei Karta’ya göre Yahudilerin bir devlete sahip olmaları için tüm Yahudiler tanrının emirlerini yerine getirmelidir. Ancak bu yol ile Tanrı, Yahudilere hiçbir ordu gücüne ihtiyaç duymadan eski krallığı verecektir. Kısacası Neturei Karta’ya göre Yahudi devleti demokratik değil teokratik olmalıdır.

İsrail devletinin meşruluğunu kabul etmeyen Neturei Karta üyeleri İsrail kimlik kartını kabul etmemekte, İsrail parasını kullanmamaktadırlar. İsrail ürünlerini boykot eden Neturei Karta üyeleri, seçimlerde oy kullanmamakta ve askerliğe gitmeyi reddetmektedirler. İsrail’in bağımsızlık gününde eğlenmeyi günah olarak görürler. Kız ve erkek çocukları geleneksel Yahudi usulüyle yetiştirilmekte, İbranice eğitim almaktadırlar.

Yahudi kimliğinin sürekli gelişen yapısında Neturei Karta, küresel Yahudi topluluğu içindeki düşünce ve inanç çeşitliliğinin bir kanıtı olarak kabul edilmektedir. Anti-Siyonist duruşa olan sarsılmaz bağlılıkları ile İsrail devleti hakkındaki geleneksel anlatılara meydan okuyan bu hareket, Yahudi kimliğinin çok yönlü bir yapıya sahip olduğunun göstergesidir.

#Yahudilik #Siyonizm #Neturei Karta
0
0
0
Kaynakça

ADL, “Neturei Karta”, Erişim 25 Ocak 2024, https://www.adl.org/resources/backgrounder/neturei-karta

Encyclopedia.com, “Neturei Karta”, Erişim 25 Ocak 2024, https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/other-religious-beliefs-and-general-terms/miscellaneous-religion/neturei-karta

Eroğlu, Ahmet Hikmet, "Kavram Atlası II", Ankara: Gazi Kitabevi, 2020.

Jewish virtual library, “Neturei Karta”, Erişim 25 Ocak 2024, https://www.jewishvirtuallibrary.org/neturei-karta-2

Kurt, Ali Osman, “Anti-Siyonist Yahudiler: Neturei Karta ve İsrail Siyasetindeki Yeri”, Bütün Yönleriyle Yahudilik 18-19 Şubat 2012 (Uluslararası Sempozyum). 399-420. Ankara:Dinler Tarihi Araştırmaları Yayınları, 2012.

My Jewish Learning, “Ultra-Orthodox & Anti-Zionist”, Erişim 25 Ocak 2024, https://www.myjewishlearning.com/israel/Jewish_Thought/Modern/Questioning_Zionism/Neturei_Karta.shtml

Sugarman, Daniel, “Neturei Karta - the Extreme Jewish Fringe Group Beloved of Many Anti-Zionists”, Erişim 25 Ocak 2024, https://www.thejc.com/lets-talk/a-short-guide-to-neturei-karta-the-anti-zionists-favourite-fringe-jewish-sect-plivegmd 

BENZER MAKALE
Hristiyanlıkta İkon Anlayışı

Hristiyanlıkta İkon Anlayışı

Yunanca “eikon” sözcüğünden gelen ikon veya ikona, imge, simge, tasvir anlamlarına gelmektedir....

İstanbul Fener Rum Patrikhanesi

İstanbul Fener Rum Patrikhanesi

1054 yılında Hıristiyan kiliseler arasında yaşanan büyük ayrılığın ardından İstanbul'da Roma'dan bağımsız...

Mabedin Kurtuluş Bayramı Hanuka

Mabedin Kurtuluş Bayramı Hanuka

“Işık Festivali”, “Makkabi Bayramı” olarak da bilinen Hanuka, Yahudiler tarafından her yıl Kislev...

Evanjelizm ve Amerika Örneği

Evanjelizm ve Amerika Örneği

Evanjelizm’in Amerika’ya girmesi ve burada sağlam şekilde inşa edilmeye başlaması, İngiltere’de ortaya...

Ölmüş Ataların Geride Kalanları Ziyarete Geldiği Gün: Bon Festivali

Ölmüş Ataların Geride Kalanları Ziyarete Geldiği Gün: Bon Festivali

Obon olarak da adlandırılan Bon festivali, Japonya’da “ataları anma bayramı” olarak kutlanmaktadır. Bon...

Caynizm ve Ahimsa Prensibi

Caynizm ve Ahimsa Prensibi

Caynizm’in dünya üzerinde tanınması ve yaygınlık kazanmasında etkili olan en önemli inanç “ahimsa”...

Şiilik ve Ana İlkeleri

Şiilik ve Ana İlkeleri

Şia, Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ali’nin nass ile halife oluğuna inanır ve imametin kıyamete kadar...

Son Akşam Yemeği Tablosunun Kökeni ve Evharistiya

Son Akşam Yemeği Tablosunun Kökeni ve Evharistiya

Leonardo da Vinci denilince akla gelen eserlerinden biri de hiç şüphesiz Milano’da Santa Maria delle Grazie...

Yahudi Aydınlanma Hareketi: Haskala

Yahudi Aydınlanma Hareketi: Haskala

Yahudiler yüzyıllar boyunca seçilmiş halk olmaları nedeniyle kendilerini her zaman diğer toplumlardan ayrı tutmuş...

Sathya Sai Baba Hareketi

Sathya Sai Baba Hareketi

Aziz Shirdi Sai Baba'nın reenkarnasyonu olduğu kabul edilen Sathya Sai Baba'nın, Hindistan'da başlattığı...

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER