Konya Bilim Merkezi İlimge

Türkler İçin Kurulan Şehir: Sâmerrâ

 Hatice Durak
 2 dk  256

Sâmerrâ İslam tarihçilerinin çoğuna göre “göreni sevindiren” anlamına gelen “sürremen reâ” ifadesinden gelmektedir. Ancak 1910-1913 yıllarında yapılan arkeolojik çalışmalar, şehrin ve kurulduğu bölgenin tarih öncesi dönemlere kadar dayanan bir geçmişinin olduğu ve ismin muhtemelen Asurlular’ın Sur-Marrati, Grekler’in Souma, Romalılar’ın Sumere, Süryânîler’in Şumasra ve Sâsânîler’in Sâmurra olarak isimlendirdikleri bu tarihi şehrin adından geldiğini göstermektedir.

Abbasi halifelerinden Mu‘tasım-Billâh'ın iktidara gelmesiyle “Sâmerrâ Dönemi” olarak isimlendirilen bir dönem başlamıştır. Abbasi devletine altmış yıl boyunca başkentlik yapmış olan Sâmerrâ şehri de Halife Mu‘tasım-Billâh tarafından 836 yılında Bağdat’ın yaklaşık 100 km. kuzeyinde ve Dicle’nin sol kıyısında kurulmuştur.

Kaynaklarda kuruluş sebebi olarak Mu‘tasım’ın Türkler’den teşkil ettiği, şehir hayatına uyum sağlayamayan askerî birliklerin zorba tavırlarıyla taşkınlık yapmaları ve Bağdat sokaklarında at koşturarak insanların yaralanmasına ve hatta ölümüne yol açmaları yüzünden halk ile aralarında başlayan gerginliğin tehlikeli boyutlara ulaşması gösterilmektedir.

Bu şehir her ne kadar Mu‘tasım-Billâh tarafından kurulmuş bir şehir özelliğini taşısa da “Sâmerrâ” ismi onun tarafından verilmemiştir. Daha öncesinde de var olan bu isim Mu‘tasım tarafından kullanılmaya devam etmiştir.

Me’mûn döneminin sonlarından itibaren siyasi ve askeri konularda ön plana çıkmaya başlayan Türkler, Mu’tasım döneminde orduda ve önemli devlet vazifelerinde görev almışlardı.

Bu sürece kadar Abbasilerin başkenti hala Bağdat’taydı. Ancak Bağdat’ın kurulan ordunun toprak ihtiyacı ve ekonomik ihtiyaçlarının karşılanması konusunda yetersiz kaldığını düşünen halife Mu’tasım orduyu ve hilafet merkezini taşımak için yeni bir başkent arayışındaydı. Bu arayışın neticesi ise devletin yeni başkentini o dönemlerde henüz sahiplenilmemiş olan Sâmerrâ bölgesine taşımak oldu.

Türk ordularının desteği sayesinde hilafet makamına gelen Mu’tasım, hilafet merkezini Türkler için yeni bir bölgeye taşımakla kalmamış aynı zamanda şehrin en nadide bölgelerini de onlara tahsis etmişti.

Halife Mu’tazıd’ın göreve gelmesiyle başkent tekrar Bağdat’a taşınmıştır. Böylece “Sâmerrâ Dönemi” sekiz Abbasi halifesine başkentlik yapan, 56 yıl süren ve 892 yılında sona eren bir dönem olarak tarihe geçmiştir.

#tarih #islam tarihi #coğrafya #Sâmerrâ #şehir
0
0
0
Kaynakça

Bozkurt, Nahide. Abbâsîler. İstabul: İSAM Yayınları, 9. bs., 2022.

Demirci, Mustafa. “Sâmerrâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36/70-71. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.

Topuz, Hatice Kübra. “ABBASİ BAŞŞEHRİ SAMERRA VE ABBASİ TARİHİNDE SAMERRA DÖNEMİ”. İSTEM 18 (01 Aralık 2011), 83-112.


BENZER MAKALE
Hristiyanların Endülüs’ü Geri Alma Projesi: Reconquista

Hristiyanların Endülüs’ü Geri Alma Projesi: Reconquista

718 yılında başlayan ve yaklaşık sekiz asır boyunca devam eden, 1492 yılında Gırnata’nın işgal edilip Endülüs...

Müslümanlarla Mekkeli Müşrikler Arasındaki İkinci Savaş: Uhud Gazvesi

Müslümanlarla Mekkeli Müşrikler Arasındaki İkinci Savaş: Uhud Gazvesi

Uhud Gazvesi, Mekke müşriklerinin Medine’deki Müslümanları yok etmek amacıyla Bedir’in ardından...

Roma'nın Yıkılışının İlk Adımı Ecnadeyn Savaşı

Roma'nın Yıkılışının İlk Adımı Ecnadeyn Savaşı

Suriye, Mısır, Filistin ve Ürdün bölgelerinin Müslümanlar tarafından fethinin ilk adımı...

Erdemliler Topluluğu: Hilfü’l-Fudûl

Erdemliler Topluluğu: Hilfü’l-Fudûl

Cahiliye Dönemi’nde Mekke'de bozulan asayişi temin etmek adına bir araya gelinerek kurulan topluluğa Hilfü’l-Fudûl...

Arapları Şirke Götüren Kişi: Amr bin Luhay

Arapları Şirke Götüren Kişi: Amr bin Luhay

Amr B Luhay, putları Hicaz bölgesine getirerek, Araplara putperestliği öğreten kişi olarak bilinir. Bazı rivayetlere...

İslam Devletlerinde Haberleşme: Berid Teşkilatı

İslam Devletlerinde Haberleşme: Berid Teşkilatı

Haberleşme ihtiyacı insanlık var olduğundan beri mevcuttur. Bu ihtiyacı gidermek amacıyla insanlar ilk çağlardan...

Osmanlı Devleti’nde Medrese Geleneği

Osmanlı Devleti’nde Medrese Geleneği

İslam topraklarında ortaya çıkmış olan medrese geleneği, İslam eğitim sisteminin temel kurumudur. Sözlükte...

Heterodoks Yapılanma: Karmatiler

Heterodoks Yapılanma: Karmatiler

Şii Karmati Devleti tarafından 929-930 yıllarında Mekke şehri ele geçirilmiş ve yağmalanmıştır. Karmati oluşumları...

Olağanüstü Vergilendirme: Avarız

Olağanüstü Vergilendirme: Avarız

Avarız, arıza kelimesinin çoğuludur. Kelime; kaza, bela, beklenmedik engel manasına gelir. İkincil anlam olarak olağanüstü...

Güney İtalya'da İslam: Sicilya Emirliği

Güney İtalya'da İslam: Sicilya Emirliği

İtalya Yarımadasından bir boğazla ayrılan Sicilya Adası, Müslümanlar tarafından 827 yılında ele geçirilmiştir....

ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER